Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΗΔΙΚΑ από τις
17-8-2020 στο σύστημα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης έχει ενσωματωθεί η
δυνατότητα άυλης συνταγογράφησης παραπεμπτικών διαγνωστικών εξετάσεων.
Οι πολίτες οι οποίοι έχουν δηλώσει ότι επιθυμούν άυλη συνταγογράφηση θα
παραλαμβάνουν πλέον ηλεκτρονικά εκτός από τις συνταγές φαρμάκων και τα
παραπεμπτικά τους μέσω μηνύματος στο κινητό τους τηλέφωνο (sms) ή/και
στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο τους (email).
Οι πολίτες, για να εκτελέσουν ένα παραπεμπτικό σε διαγνωστικό ιατρείο γνωστοποιούν τον αριθμό του στο διαγνωστικό ιατρείο. Εναλλακτικά,
αν δεν έχουν διαθέσιμο τον αριθμό του παραπεμπτικού, το διαγνωστικό
ιατρείο μπορεί να το αναζητήσει με βάση τον ΑΜΚΑ τους. Σε αυτή την
περίπτωση ο πολίτης λαμβάνει sms ή e-mail με κωδικό επιβεβαίωσης, τον
οποίο πρέπει να γνωστοποιήσει στο ιατρείο, ώστε να προχωρήσει στην
εκτέλεση του παραπεμπτικού.
Η διαδικασία δήλωσης άυλης συνταγογράφησης από τον πολίτη πραγματοποιείται μέσω της διαδικτυακής πύλης gov.gr. Για όσους πολίτες έχουν επιλέξει ήδη άυλη συνταγογράφηση συνταγών φαρμάκων δεν απαιτείται κάποια επιπλέον ενέργεια.
Βρείτε εδώ αναλυτικές οδηγίες για δήλωση επιθυμίας άυλης συνταγογράφησης από τον πολίτη μέσω κωδικών Taxisnet. Βρείτε εδώ
αναλυτικές οδηγίες για δήλωση επιθυμίας άυλης συνταγογράφησης από τον
πολίτη μέσω των κωδικών ΠΦΥ που έχει λάβει από τον οικογενειακό του
ιατρό.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ κύριος στρατός Παραδιάς εξηγεί στο capital TV τι
θα συμβεί με την συνέχιση του μέτρου της έκπτωση των ενοικίων κατά 40%
την αποζημίωσης που δικαιούνται οι ιδιοκτήτες των ακινήτω και την
πρόταση που έχουν καταθέσει φορείς για συνέχιση των μειωμένων ενοικίων
αλλά βάση διαπραγματεύσεων μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών
Η τεχνητή νοημοσύνη και τα δημιουργήματά της, από
τα ρομπότ και τους προσωπικούς ψηφιακούς βοηθούς ως τις εικόνες για το
μέλλον, χαρακτηρίζονται σχεδόν καθολικά από μια «λευκότητα» που αποπνέει
την παλιά αποικιοκρατία και η οποία «διαγράφει» τους έγχρωμους
ανθρώπους από τους διάφορους τρόπους που η ανθρωπότητα σκέφτεται το
τεχνολογικό αύριο.
Αυτό επισημαίνουν ειδικοί του βρετανικού Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ,
οι οποίοι τονίζουν ότι τα σημερινά «πορτρέτα» και στερεότυπα σχετικά με
την τεχνητή νοημοσύνη εγκυμονούν τον κίνδυνο να δημιουργηθεί μια
«φυλετικά ομογενής» γενιά επιστημόνων και μηχανικών, που θα δημιουργεί
‘έξυπνες' μηχανές και συστήματα με ενσωματωμένες μια σειρά από
προκαταλήψεις και μεροληψίες στους αλγόριθμούς τους.
«Μεταφυλετικό μέλλον»
Οι ερευνητές δρ Κάντα Ντιχάλ και δρ Στέφεν Κέιβ του Κέντρου
Leverhulme για το Μέλλον της Νοημοσύνης στο Κέιμπριτζ, που έκαναν τη
σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Philosophy and Technology» (Φιλοσοφία
και Τεχνολογία), τονίζουν την ανάγκη να αμφισβητηθεί η «λευκή» τεχνητή
νοημοσύνη και να προωθηθεί ένα «μετα-φυλετικό» μέλλον, όπου δεν
διαγράφεται πλέον η ύπαρξη και η συμβολή των μη λευκών ανθρώπων.
Όπως αναφέρουν, ανέκαθεν η τεχνητή νοημοσύνη αντανακλούσε την
κυρίαρχη φυλετική σκέψη της κοινωνίας μας, με αποτέλεσμα να έχει
δημιουργηθεί γενικότερα στη μελλοντολογία και στην επιστημονική φαντασία
μια μακρά παράδοση φυλετικών στερεότυπων. Αυτό, κατά βάθος, δικαιολογεί
την αποικιοκρατία και τους διαχωρισμούς του παρελθόντος, συσχετίζοντάς
τους με την ανώτερη νοημοσύνη και ισχύ των λευκών ανθρώπων.
Διαιώνιση του ρατσισμού
«Με δεδομένο ότι η κοινωνία επί αιώνες προώθησε τη συσχέτιση της
νοημοσύνης με τους Λευκούς Ευρωπαίους, είναι αναμενόμενο ότι όταν αυτή η
κουλτούρα καλείται να φανταστεί ένα έξυπνο μηχάνημα, το φαντάζεται ως
Λευκό μηχάνημα», σύμφωνα με την Ντιχάλ, που ηγείται της πρωτοβουλίας
«Απο-αποικιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη», η οποία αναδεικνύει
συστηματικά το πρόβλημα ότι ακόμη και οι μηχανές «φυλετικοποιούνται», με
συνέπεια να διαιωνίζεται ο ρατσισμός.
Μεταξύ άλλων, δύσκολα βλέπει κανείς πραγματικά ή φανταστικά μαύρα
ρομπότ, ενώ οι προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί στις φορητές ηλεκτρονικές
συσκευές μεταδίδουν συνήθως μια «λευκή» φυλετική ταυτότητα, μιλώντας
π.χ. με τα τυπικά αγγλικά της μεσοαστικής λευκής τάξης, καθώς, σύμφωνα
με τους δύο ερευνητές, έχει μέχρι στιγμής αποκλειστεί η ιδέα να
προστεθούν στο γλωσσικό «ρεπερτόριο» μαύρες διάλεκτοι. Ανάλογη «λευκή»
εικόνα προκύπτει και από τις κάθε είδους αναζητήσεις για την τεχνητή
νοημοσύνη στη Google και σε άλλες μηχανές αναζήτησης (εξώφυλλα και
εικόνες σχετικών βιβλίων, εικονογραφήσεις σχετικών άρθρων,
κινηματογραφικές ταινίες κ.α.).
«Από το Terminator στο Blade Runner και από το Metropolis στο Ex
Machina, σε όλες τις ταινίες πρωταγωνιστούσαν λευκοί ηθοποιοί. Τα
μεταλλικά ή μεταλλικά ανθρωποειδή είχαν λευκά χαρακτηριστικά, όπως στην
ταινία I, Robot. Ακόμη και η ασώματη Τεχνητή Νοημοσύνη, από τον HAL-9000
στην «Οδύσσεια του Διαστήματος» έως τη Σαμάνθα στην ταινία Her, έχει
λευκή φωνή. Μόνο πολύ πρόσφατα έχουν υπάρξει λίγες τηλεοπτικές σειρές,
όπως το Westworld, που χρησιμοποίησαν χαρακτήρες τεχνητής νοημοσύνης με
ένα μίγμα τόνων του δέρματος», αναφέρουν οι δύο ειδικοί.
Η λευκή κουλτούρα
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη συχνά απεικονίζεται ως πιο έξυπνη και ικανή από
τους ανθρώπους. Η λευκή κουλτούρα δεν μπορεί να φανταστεί να ξεπερνιέται
από ανώτερα όντα που μοιάζουν με φυλές, τις οποίες ιστορικά έχει
κατατάξει ως κατώτερες», υπογραμμίζουν οι Κέιβ και Ντιχάλ. Προειδοποιούν
ότι «η θεωρούμενη Λευκότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης θα καταστήσει πιο
δύσκολο για τους έγχρωμους ανθρώπους να εξελιχτούν σε αυτό το πεδίο, αν
δεν διευρυνθεί δημογραφικά η κοινότητα των προγραμματιστών. Το
αποτέλεσμα θα είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να επιδεινώσει τη φυλετική
ανισότητα».
Τριάντα και πλέον
χρόνια μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων, ο συγγραφέας
του «Κεφαλαίου» επιστρέφει θεαματικά στην επικαιρότητα και τον μελετούν
συστηματικά οπαδοί και αντίπαλοι
γράφει ο Αναστάσης Βιστωνίτης
Κανένα
σύστημα δεν αποδείχθηκε τόσο επαναστατικό όσο ο καπιταλισμός.
Δημιούργησε τη μεσαία τάξη, εξάλειψε τη φεουδαρχία σχεδόν στο σύνολό
της, συσσώρευσε έναν θησαυρό από υλικά και πολιτισμικά αγαθά,
«ανακάλυψε» και επέβαλε τα ανθρώπινα δικαιώματα, κατήργησε τη δουλεία,
εξαφάνισε την αριστοκρατία και διέλυσε τις αυτοκρατορίες. Η μεσαία τάξη
μάλιστα αγωνίστηκε για την ελευθερία και πολλά από τα μέλη της έδωσαν τη
ζωή τους σε αυτόν τον αγώνα. Και έθεσαν τις βάσεις για έναν παγκόσμιο
πολιτισμό.
Αυτά θα υπέθετε κανείς πως τα υποστήριξε κάποιος
φιλελεύθερος. Για τον βρετανό μαρξιστή Τέρι Ινγκλετον, ωστόσο,
προκύπτουν από το έργο του ορκισμένου εχθρού του καπιταλισμού Καρλ Μαρξ.
Τηρουμένων των αναλογιών, ο Ινγκλετον είναι σαν να ανέλυε αυτό που είπε
ο γάλλος φιλόσοφος Αλέν Μπαντιού σε μία φράση: πως ο Καρλ Μαρξ είναι ο
φιλόσοφος της μεσαίας τάξης.
Τα
παραπάνω δεν είναι εν τούτοις όσο αιρετικά ακούγονται. Έπρεπε να
καταρρεύσουν η Σοβιετική Ενωση και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα στην
Κεντρική Ευρώπη για να επικεντρώσουν την προσοχή τους οι νεότεροι
αναλυτές σε κάποιες ουσιαστικές παρατηρήσεις του έργου του Μαρξ,
ξεκινώντας από το ερώτημα: τι θα έλεγε σήμερα αν ζούσε εκείνος ο
παθιασμένος Γερμανός που το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε στη
Βρετανία;
Δεν είναι λίγοι όσοι ισχυρίζονται ότι θα προσάρμοζε
κάποιες από τις ιδέες του, λ.χ. αυτή περί ατομικής ιδιοκτησίας, στα
σημερινά δεδομένα. Ή ακόμη πως η επαναστατική ανάλυσή του επικεντρώνεται
στον καπιταλισμό και όχι στον σοσιαλισμό.
Ξέραμε εδώ και μερικά
χρόνια πως οι συστηματικότεροι και προσεκτικότεροι αναγνώστες του
Κεφαλαίου (του μείζονος έργου του Μαρξ, που ο πρώτος τόμος του εκδόθηκε
το 1867, όσο ζούσε ο συγγραφέας) είναι οι χρηματιστές της Γουόλ Στριτ.
Κι ακόμη, πως η μελέτη του έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναδιοργάνωση του
κεφαλαίου σε διεθνές επίπεδο.
Εκείνος ο «αγριωπός» Γερμανός διείδε
τη μελλοντική παγκόσμια κυριαρχία του κεφαλαίου σε μια εποχή που το
κεφάλαιο ήταν κυρίαρχο μόνο στη Βρετανία και στην Ανατολική Ακτή των
ΗΠΑ. Και αυτό είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό αν σκεφτούμε πως η τάση για τη
δημιουργία μονοπωλίων δεν ήταν γνώρισμα εκείνης της εποχής. Φίλοι και
αντίπαλοι σήμερα (ακόμη και οι ακραιφνώς νεοφιλελεύθεροι) θεωρούν πως ο
Μαρξ είναι πιο χρήσιμος στη δική μας εποχή απ’ ό,τι στον καιρό του.
Στις
13 Οκτωβρίου 1997, σε ένα ερεθιστικό κείμενό του στον New Yorker με
τίτλο «The Return of Karl Marx» («Η επιστροφή του Καρλ Μαρξ»), ο
συντάκτης του περιοδικού Τζον Κάσιντι αποφαίνεται πως, όσο διαρκεί ο
καπιταλισμός, τα βιβλία του Μαρξ αξίζει να διαβάζονται. Αλλά σε ποια
επιστροφή του Μαρξ αναφέρεται; Οι μεν οπαδοί τον είχαν θεοποιήσει, οι δε
αντίπαλοι τον αντιμετώπιζαν σαν κακό φάντασμα που ήθελαν να το
ξορκίσουν.
Ο Μαρξ ήταν πάντα εδώ, είτε ως θετικό είτε ως αρνητικό
πρότυπο. Έπρεπε να περάσουν σχεδόν 150 χρόνια για να διαπιστώσουμε πως
αυτά που έγραφε τον 19ο αιώνα θα όριζαν βασικά γνωρίσματα της δικής μας
εποχής: την παγκοσμιοποίηση, την τεχνολογική πρόοδο, την παρακμή της
λεγόμενης υψηλής τέχνης.
Ο Μαρξ ποτέ δεν επισκέφτηκε εργοστάσιο
και όλες σχεδόν τις σχετικές πληροφορίες τις αντλούσε από τον Ενγκελς.
Κι όμως έγραψε ό,τι σημαντικότερο μπορούσε να διαβάσει κανείς εκείνα τα
χρόνια για την αυτοματοποίηση της παραγωγής. Αν μάλιστα επιχειρήσουμε να
ερμηνεύσουμε τις αλλαγές μέσω της ιστορικής διαδικασίας, θα καταλάβουμε
πώς και γιατί επί παραδείγματι ο αυτοματισμός αντικαταστάθηκε στις
μέρες μας από την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Καρλ Μαρξ με την οικογένειά του
Το Κεφάλαιο στην τσαρική Ρωσία
Ο
Μαρξ δεν επισκέφτηκε ποτέ τη Ρωσία, αλλά εκεί θα εφαρμόζονταν, με τρόπο
που κατά πάσα πιθανότητα δεν θα συμφωνούσε ο ίδιος, οι ιδέες του. (Γι’
αυτό άλλωστε οι Μπολσεβίκοι τις εμβολίασαν με τον λενινισμό.)
Ο
πρώτος τόμος του Κεφαλαίου (1867) μεταφράστηκε για πρώτη φορά στη Ρωσία
το 1872 και μέσα σ’ έναν χρόνο πούλησε 3.000 αντίτυπα (νούμερο μεγάλο
για εκείνη την εποχή και μάλιστα για ένα τόσο δυσνόητο βιβλίο) και έκανε
τεράστια εντύπωση. Ενώ, αντίθετα, η γερμανική έκδοση έκανε πέντε χρόνια
να πουλήσει 1.000 αντίτυπα όλα κι όλα.
Θα το θεωρούσε κανείς
«ιστορικό παράδοξο» που το Κεφάλαιο πέρασε από την τσαρική λογοκρισία
χωρίς περικοπές ή όποιες άλλες επεμβάσεις. Οι λογοκριτές επέτρεψαν την
έκδοσή του επειδή το θεώρησαν αμιγώς επιστημονικό και επιπλέον τόσο
δυσνόητο που συμπέραναν ότι ελάχιστοι θα το διάβαζαν και ακόμη πιο λίγοι
θα το καταλάβαιναν. Το ότι οι Μπολσεβίκοι αργότερα θα το θεωρούσαν
(ερμηνεύοντάς το κατά το δοκούν) ως τη «Βίβλο» τους είναι μια άλλη
ιστορία.
Είναι γνωστό πως ο Μαρξ δεν φανταζόταν ότι η σοσιαλιστική
επανάσταση θα ξεσπούσε και θα επικρατούσε στη Ρωσία. Τόσο αυτός όσο και
ο Ενγκελς θεωρούσαν τη Ρωσία χωροφύλακα της Ευρώπης και ότι ένας
πόλεμος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής Δύσης εναντίον της θα επιτάχυνε τις
διαδικασίες για την επικράτηση της σοσιαλιστικής επανάστασης στις
δυτικές χώρες.
Συνέβη βέβαια το αντίθετο: έγινε μεν ο πόλεμος,
αλλά η «σοσιαλιστική επανάσταση», στην μπολσεβίκικη βέβαια εκδοχή της,
επικράτησε στη Ρωσία, μια χώρα οικονομικά καθυστερημένη, με ένα
αυταρχικό καθεστώς που είχε απέναντί του δύο εχθρούς: τους διανοουμένους
και τους χωρικούς.
Ρεαλισμός και μεσσιανισμός
Ο ρεαλισμός
και ο μεσσιανισμός του Μαρξ, σε συνδυασμό μάλιστα με την οξύτατη
πολεμική που ασκούσε στους αντιπάλους του ή σε όσους θεωρούσε πως δεν
αποδέχονταν πλήρως τις απόψεις του, έφερνε σε αμηχανία πολλούς
διανοουμένους της εποχής του.
Η περίφημη άποψή του πως χρέος μας
δεν είναι να ερμηνεύσουμε τον κόσμο, αλλά να τον αλλάξουμε, προέβαλλε
μια μείζονα προϋπόθεση ως ιστορικό καθήκον: την κριτική των πάντων.
Γι’
αυτό και μια σημαντική φυσιογνωμία, ο Μπέρτραντ Ράσελ, έλεγε: «Οι
απόψεις μου για τον Μαρξ είναι πως είχε έναν συγχυσμένο νου και πως τη
σκέψη του την ενέπνεε η απέχθεια». Από την άλλη, όμως, τον θεωρούσε ως
τον τελευταίο φιλόσοφο που δημιούργησε ένα ολοκληρωμένο σύστημα, έπαινος
διόλου μικρός, κι ας έλεγε ο Ράσελ (στην Ιστορία της δυτικής
φιλοσοφίας) πως αν τον δει κανείς καθαρά ως φιλόσοφο, ο Μαρξ είχε σοβαρά
μειονεκτήματα. Ηταν υπερβολικά πρακτικός, υπερβολικά εξαρτημένος από τα
προβλήματα της εποχής του.
Ο Καρλ Μαρξ με τον Φρίντριχ Ενγκελς σε τυπογραφείο
Η αλλοτρίωση τότε και τώρα
«Υπερβολικά
πρακτικός»; Ακόμη κι έτσι, δεν μπορεί να αγνοηθεί το ότι στο τέλος του
19ου αιώνα οι θεωρίες του ήταν εκείνες στις οποίες θεμελιώθηκαν οι αρχές
για τη δημιουργία στη Γερμανία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, του
μεγαλύτερου τότε στην Ευρώπη.
Και μπορεί κάποιος να διαφωνεί με
την άποψή του πως αποκλειστικά οι παραγωγικές διαδικασίες ορίζουν την
κοινωνική συμπεριφορά, αλλά από εδώ προκύπτει και η σημαντικότατη θεωρία
του περί αλλοτρίωσης ή αποξένωσης, τέσσερις τύπους της οποίας
διακρίνει: την αποξένωση από την εργασία. Την αποξένωση από την πράξη
της παραγωγής. Την αποξένωση από τον εαυτό μας και την αποξένωση του
εργαζομένου από τους άλλους εργαζομένους. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η
αποξένωση του ατόμου από την κοινωνία.
Σε αυτές τις μορφές
αλλοτρίωσης οδηγούσε, κατά τον Μαρξ, ο αυτοματισμός στην παραγωγή, αλλά η
έννοια της αλλοτρίωσης απέκτησε αργότερα ευρύτερο περιεχόμενο. Πολύ
χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σχετικά πρόσφατη ταινία Ο λύκος της
Γουόλ Στριτ (2013), όπου η αλλοτρίωση δεν προσβάλλει μόνο τον απλό
εργαζόμενο αλλά και τα στελέχη του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Για
πολλά χρόνια η φιλοσοφία του Μαρξ, που είναι γνωστή ως ιστορικός
υλισμός, εξεταζόταν αποκλειστικά σχεδόν σε συνδυασμό με τη φιλοσοφία του
Χέγκελ.
Πόσο «χεγκελιανός» ήταν στην ουσία ο Μαρξ; Μήπως με την
καθολική κριτική που επιζητούσε βρισκόταν πιο κοντά στον Καντ και στην
Κριτική της κρίσης του τελευταίου; Κανένας φιλόσοφος ή διανοούμενος δεν
έχει προκαλέσει τόσες συζητήσεις μέσα στην Ιστορία. Και κανενός το
σύστημα δεν προκάλεσε τόσες ερμηνείες.
μαρξ
Το «εβραϊκό ζήτημα»
Τα
νεανικά γραπτά του Μαρξ παλαιότερα σχολιάζονταν περίπου ευκαιριακά,
αλλά δεν είναι διόλου δευτερεύουσας σημασίας σε σύγκριση με τα κείμενά
που έγραψε σε ώριμη ηλικία. Το πιο σχολιασμένο είναι το κείμενό του Για
το εβραϊκό ζήτημα, που το έγραψε στα είκοσι πέντε του χρόνια,
προκαλώντας θύελλα συζητήσεων και ερμηνειών.
Στη μεταπολεμική
εποχή, μετά το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ευρώπης, το παλαιό ερώτημα
επανήλθε με τρόπο δριμύτερο: Ηταν άραγε αντισημίτης ο εβραϊκής καταγωγής
Μαρξ, που πρότεινε λίγο πολύ την εξαφάνιση της ιουδαϊκής ταυτότητας,
φτάνοντας στο σημείο να γράψει ότι ο θεός των Εβραίων είναι το χρήμα;
Αυτό δεν θα έπρεπε να μας παραξενεύει εν τούτοις, αφού το είπε εκείνος
που διακήρυξε πως «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού». Σε μια
ολοκληρωτική θεωρία, όπως ο ιστορικός υλισμός, η μεταφυσική δεν έχει
θέση.
Ο Μαρξ είχε μελετήσει τα Ηθικά Νικομάχεια και τα Πολιτικά
του Αριστοτέλη. Ήταν κατά μια έννοια «αριστοτελικός», διαφωνώντας ωστόσο
με τον Αριστοτέλη.
Και όσο για τη σχέση των Εβραίων με το χρήμα,
την «απάντηση» θα την έδινε έναν αιώνα αργότερα ο Ρόμπερτ Γκρέιβς σε δύο
παραγράφους, στο μνημειώδες έργο του Η λευκή θεά: οι Εβραίοι, που στην
Ευρώπη των Καθολικών και των Προτεσταντών οι εθνικοί τούς φέρονταν σαν
«απάτριδες», είχαν μόνο δύο τρόπους για να επιβιώσουν. Ο πρώτος ήταν να
διατηρήσουν την ταυτότητά τους μέσω της θρησκείας τους και ο δεύτερος να
χρησιμοποιήσουν τη δύναμη του χρήματος προκειμένου να αντισταθούν στην
καταπίεση των εθνικών. Το αν αυτό οδήγησε σε έναν ανεξέλεγκτο
καπιταλισμό, οι εθνικοί πρωτίστως τους εαυτούς τους πρέπει να ψέξουν,
αποφαίνεται ο Γκρέιβς.
Μαρξ και Μπαλζάκ
Όπως
όλες σχεδόν οι σημαντικές μορφές του 19ου αιώνα, ο Μαρξ (καθώς και ο
Ενγκελς) έδινε μεγάλη σημασία στη λογοτεχνία. Αναπόφευκτα, το συμβατό με
τη θεωρία του ιστορικού υλισμού λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό ρεύμα
είναι ο ρεαλισμός. Και ο κορυφαίος συγγραφέας που το εκφράζει, ο
πρύτανης του ρεαλισμού Ονορέ ντε Μπαλζάκ, που έλεγε πως «το χρήμα είναι η
ζωή. Αν έχεις μετρητά, μπορείς να κάνεις τα πάντα».
Στο έργο του
μεγάλου Γάλλου ο Μαρξ ανακάλυπτε όλα όσα ο ίδιος ανέπτυσσε θεωρητικά.
Και αυτό δεν τον εμπόδιζε να θαυμάζει τον Μπαλζάκ, που ήταν μοναρχικός.
Είναι γνωστό πως ήθελε να γράψει ένα μεγάλο βιβλίο για εκείνον τον
κορυφαίο ρεαλιστή μόλις ολοκλήρωνε το έργο της συγγραφής του Κεφαλαίου –
αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος.
Θα πρόσφερε όμως με το υπόλοιπο έργο
του το θεωρητικό υπόβαθρο στον Γκέοργκ Λούκατς για να γράψει τις Μελέτες
για τον ευρωπαϊκό ρεαλισμό, βιβλίο βασικό και σήμερα για την πεζογραφία
του 19ου αιώνα. (Το μετέφρασε το 1957 ο Τίτος Πατρίκιος αλλά είναι,
δυστυχώς, εξαντλημένο.)
Η εποχή μας δεν ευνοεί τα μεγάλα συστήματα
εξαιτίας του σχετικισμού και της συνεχούς επιτάχυνσης του ιστορικού
βηματισμού. Κατά τούτο ο Μαρξ ανήκει στον 19ο αιώνα και πολλά από όσα
είπε δεν ισχύουν σήμερα. Άσκησε οξύτατη κριτική στην Εκκλησία, αλλά
υποβάθμισε τη σημασία της θρησκείας στη ζωή και στον ψυχισμό των λαών.
Απόδειξη, η επιστροφή του θρησκευτικού αισθήματος στις πρώην
κομμουνιστικές χώρες μετά την κατάρρευση των εκεί καθεστώτων.
Ως
δημοσιογράφος είχε σοβαρά ελαττώματα. Για παράδειγμα, τη μεγάλη εξέγερση
των Ταϊπίνγκ στην Κίνα, το 1853, σε άρθρο του στη New York Herald
Tribune την ερμήνευσε ως αποτέλεσμα του Α’ Πολέμου του Οπίου και των
επεμβάσεων των Ευρωπαίων. Το όχημα της εξέγερσης όμως ήταν ο
χριστιανισμός, στον οποίο οι εξεγερμένοι είχαν βρει το αντίδοτο στον
βουδισμό και στον ταοϊσμό που ήταν οι θρησκείες των φεουδαρχών.
Αλλά
οι προβλέψεις του Μαρξ είναι σημαντικότερες από τις διαψεύσεις του. Και
αυτός είναι ο λόγος της θεαματικής επιστροφής του. Ο αναγνώστης θα τις
δει αμφότερες αναλυτικά στην πρόσφατη μνημειώδη βιογραφία Καρλ Μαρξ:
Μεγαλείο και ψευδαισθήσεις του Γκάρεθ Στέντμαν Τζόουνς (Πατάκης, 2019).
Ο
Μαρξ πέθανε το 1883. Στη Βιέννη τότε υπήρχε ένας 27χρονος γιατρός που
σε λίγα χρόνια θα ανέτρεπε όσα ήταν γνωστά για τον ψυχικό βίο, τη
συμπεριφορά και την εσωτερική μας ζωή. Το όνομά του: Σίγκμουντ Φρόιντ.
Για τον Φρόιντ όμως στο επόμενο.
Ο γενικός κανόνας για την έκδοση αποδείξεων λιανικής είναι με την χρήση ΦΗΜ. Τούτο ορίζεται στην παρ. 8 του άρθρου 12 του Ν.4308/2014 : «Η
έκδοση στοιχείων λιανικής πώλησης (αποδείξεων λιανικής ή τιμολογίων)
γίνεται με τη χρήση φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών που προβλέπει ο Ν.1809/1988 κατά τη θέση σε ισχύ του παρόντος νόμου.».
Περαιτέρω στο ίδιο άρθρο του νόμου, στην παρ. 11 ορίζεται ότι : «Με
απόφαση του ΓΓΔΕ, ύστερα από δημοσίευση αξιολόγησης των διοικητικών
βαρών για τις υποκείμενες οντότητες σε σχέση με το αναμενόμενο
φορολογικό όφελος, δύναται να απαλλάσσονται ορισμένες κατηγορίες
οντοτήτων από την υποχρέωση της παραγράφου 8. Οι οντότητες αυτές
δύνανται να εκδίδουν τα στοιχεία λιανικής πώλησης με χειρόγραφο τρόπο ή
με άλλο τεχνικό μέσο.».
α) Στα πλαίσια της παραπάνω πρόβλεψης (της παρ. 11 του άρθρου 12 του Ν.4308/2014) με την ΠΟΛ.1002/31-12-2014 παρασχέθηκε η δυνατότητα σε
ορισμένες κατηγορίες οντοτήτων ή/και για ορισμένες συναλλαγές η έκδοση
αποδείξεων λιανικής χωρίς χρήση ΦΗΜ. Στην εν λόγω εγκύκλιο :
•
Στο άρθρο 1 παρ. 1, 2 και 3 αναφέρονται ορισμένες "κατηγορίες οντοτήτων"
(με βάση το αντικείμενο εργασιών τους) οι οποίες ανεξάρτητα του
μεγέθους τους δύνανται να εκδίδουν τις αποδείξεις λιανικών συναλλαγών
χωρίς χρήση ΦΗΜ
• Στο άρθρο 1 παρ. 4 αναφέρονται ορισμένες
συναλλαγές για τις οποίες παρέχεται δυνατότητα οι αποδείξεις λιανικής να
εκδίδονται χωρίς την χρήση ΦΗΜ (συναλλαγές εκτός έδρας κ.λπ.).
• Στο άρθρο 1 παρ. 5 αναφέρονται ειδικές περιπτώσεις.
β) Από την εγκύκλιο αυτή ( ΠΟΛ.1002/31-12-2014) παρατίθενται (περιορισμένα, θα την δείτε στο σύνολό της στην On Line Τράπεζα) :
«Άρθρο 1
Ορίζουμε τις οντότητες που απαλλάσσονται από
το τρέχον φορολογικό έτος και εφεξής, από τη χρησιμοποίηση φορολογικών
ηλεκτρονικών μηχανισμών (φορολογική ταμειακή μηχανή ή μηχανισμός
Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ.), καθώς και τις περιπτώσεις λιανικών συναλλαγών που
απαλλάσσονται από την υποχρέωση έκδοσης των σχετικών παραστατικών
(αποδείξεων) μέσω φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού, ως εξής:
(παρ.) 1. Οι παρακάτω κατηγορίες οντοτήτων ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, δύνανται να
μη χρησιμοποιούν φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό, για την έκδοση των
αποδείξεων λιανικών συναλλαγών: [.] ε) Οι ασκούντες το επάγγελμα του
κτηνιάτρου, φυσιοθεραπευτή, βιολόγου, ψυχολόγου, μαίας, δικηγόρου,
συμβολαιογράφου, άμισθου υποθηκοφύλακα, δικαστικού επιμελητή,
αρχιτέκτονα, μηχανικού, τοπογράφου, χημικού, γεωπόνου, γεωλόγου,
δασολόγου, ωκεανογράφου, σχεδιαστή, δημοσιογράφου, συγγραφέα, διερμηνέα,
ξεναγού, μεταφραστή, καθηγητή ή δασκάλου, καλλιτέχνη γλύπτη ή ζωγράφου ή
σκιτσογράφου ή χαράκτη, ηθοποιού, εκτελεστή μουσικών έργων ή
μουσουργού, καλλιτεχνών των κέντρων διασκέδασης, χορευτή, χορογράφου,
σκηνοθέτη, σκηνογράφου, ενδυματολόγου, διακοσμητή, οικονομολόγου, αναλυτή, προγραμματιστή, ερευνητή ή συμβούλου επιχειρήσεων, λογιστή ή φοροτεχνικού,
αναλογιστή, κοινωνιολόγου, κοινωνικού λειτουργού, εμπειρογνώμονα,
ομοιοπαθητικού, εναλλακτικής θεραπείας, ψυχοθεραπευτή, λογοθεραπευτή,
λογοπαθολόγου, λογοπεδικού, διαιτολόγου, διατροφολόγου και
εργοθεραπευτή, [.]
(παρ.) 2. Ειδικά, οι οντότητες των
περιπτώσεων α' και ε' έως και θ' της παραγράφου 1 απαλλάσσονται της
υποχρέωσης χρησιμοποίησης φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού για την
έκδοση των αποδείξεων λιανικών συναλλαγών με την προϋπόθεση ότι στις εκδιδόμενες αποδείξεις αναγράφουν και το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του πελάτη.
Οι οντότητες της περίπτωσης β' της παραγράφου 1 εμπίπτουν στην ανωτέρω
απαλλαγή με την προϋπόθεση ότι αναγράφουν στις εκδιδόμενες αποδείξεις
τον αριθμό κυκλοφορίας του οχήματος του πελάτη.
(παρ.) 4. Για τις παρακάτω περιπτώσεις λιανικών συναλλαγών παρέχεται απαλλαγή από
την υποχρέωση έκδοσης των σχετικών αποδείξεων πώλησης μέσω φορολογικού
ηλεκτρονικού μηχανισμού: [.] γ) Οι αποδείξεις λιανικών συναλλαγών που
εκδίδονται "επί πιστώσει" από οντότητες που χρησιμοποιούν διπλογραφικό
λογιστικό σύστημα, [.]».
2. για το ερώτημα
Με βάση τα παραπάνω παρατιθέμενα, καθώς η ΠΟΛ.1002/31-12-2014 παρέχει
δυνατότητα έκδοσης αποδείξεων χωρίς την χρήση ΦΗΜ, η εκτίμησή μας είναι
ότι η επιχείρηση του ερωτηματος δύναται να εκδίδει τις αποδείξεις
λιανικής με ΦΤΜ [ή/και χειρόγραφα ή/και μηχανογραφικά χωρίς σήμανση
ΕΑΦΔΣΣ (σημ. με αναγραφή ονοματεπωνύμου και δ/νσης πελάτη)].
Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γ. Πιτσιλή καθορίζεται πότε γίνονται
αποδεκτά τα αντίγραφα, πότε χρειάζονται θεώρηση και μέχρι πότε ισχύουν
Σε 53 ανέρχονται τα δικαιολογητικά που εκδίδουν οι
Εφορίες της χώρας είτε ο φορολογούμενος μπορεί να τα λάβει μόνο του, από
το taxisnet, ωστόσο για κάθε ένα από αυτά, υπάρχει διαφορετική
αντιμετώπιση.
Μεταξύ αυτών είναι το εκκαθαριστικό του φόρου εισοδήματος, του ΕΝΦΙΑ, αντίγραφο της περιουσιακής κατάστασης, αντίγραφα φορολογικών δηλώσεων, έναρξης ή διακοπής εργασιών και δεκάδες άλλα έγγραφα.
Ορισμένα εξ αυτών γίνονται δεκτά από δημόσιες υπηρεσίες και
συγκεκριμένα Δημόσιο, ΟΤΑ, ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, ΔΕΚΟ και νομικά πρόσωπα και τις
επιχειρήσεις των Ο.Τ.Α., ως φωτοαντίγραφα, ενώ ορισμένα πιστοποιητικά χρειάζονται επικύρωση από τον προϊστάμενο της ΔΟΥ.
Ειδικότερα, η απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή,
διευκρινίζει τα ακόλουθα σε ότι αφορά στην ισχύ των πιστοποιητικών, εάν
φέρουν υπογραφή ή όχι, τους χρόνους ισχύος και τη διαδικασία και τις
υπηρεσίες έκδοσής τους. Αναλυτικότερα:
Η Πράξη Διοικητικού Προσδιορισμού Φόρου είναι διοικητικό έγγραφο
και γίνεται αποδεκτό, χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις ή διαδικασία
επικύρωσης, από τις υπηρεσίες και τους φορείς της παρ. 2 του άρθρου 11
του ν. 2690/1999 δηλαδή: Δημόσιο, ΟΤΑ, ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, ΔΕΚΟ και νομικά πρόσωπα και τις επιχειρήσεις των Ο.Τ.Α..
Η εκτυπωμένη, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος
(Ο.Π.Σ.) Περιουσιολογίου από τη διαδικτυακή εφαρμογή της Ανεξάρτητης
Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.): www.aade.gr, δήλωση-πράξη Διοικητικού
προσδιορισμού Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) είναι
έγκυρη πράξη και γίνεται αποδεκτή από τις υπηρεσίες και τους φορείς,
χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις ή διαδικασία επικύρωσης, εφόσον φέρει
μηχανική αποτύπωση της σφραγίδας και της υπογραφής του αρμόδιου οργάνου
της Α.Α.Δ.Ε. Στην περίπτωση, κατά την οποία η δήλωση-πράξη προσδιορισμού
ΕΝ.Φ.Ι.Α. δεν φέρει μηχανική αποτύπωση της σφραγίδας και της υπογραφής
του αρμόδιου οργάνου της Α.Α.Δ.Ε., γίνεται αποδεκτή, εφόσον προηγουμένως
υπογραφεί από τον Προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. και τεθεί επί αυτής η
στρογγυλή υπηρεσιακή σφραγίδα της Δ.Ο.Υ.
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι τα παραπάνω (η άμεση αποδοχή των δικαιολογητικών) δεν ισχύουν για το έντυπο «Βεβαίωση δηλωθείσας περιουσιακής κατάστασης»,
δεδομένου ότι αποτυπώνει πληροφοριακή στιγμιαία απεικόνιση της
ημερομηνίας εκτύπωσης και δεν συνιστά πράξη της διοίκησης. Κατά συνέπεια
δεν πρέπει να γίνεται αποδεκτό από τις υπηρεσίες και τους φορείς και δεν ισχύουν για αυτό οι διαδικασίες της επικύρωσης ή της θεώρησης.
Οι δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος (έντυπα Ε1, Ν) και τα συνυποβαλλόμενα με αυτές έντυπα (Ε2, Ε3), οι περιοδικές δηλώσεις Φ.Π.Α. (Έντυπο Φ2TAXIS και Έντυπο Φ3 TAXIS) και η Εκκαθαριστική Δήλωση (Έντυπο Φ1 TAXIS), που υποβάλλονται ηλεκτρονικά, μέσω της διαδικτυακής εφαρμογής της Α.Α.Δ.Ε.: www.aade.gr,
γίνονται αποδεκτές από τις υπηρεσίες, εφόσον εκτυπωθούν από την ως άνω
διαδικτυακή εφαρμογή, χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις ή διαδικασία
επικύρωσης. Κατά τον ίδιο τρόπο, θα γίνεται αποδεκτό και κάθε άλλο
έντυπο που αποστέλλεται ηλεκτρονικά και δεν περιλαμβάνεται στις
προαναφερθείσες περιπτώσεις.
Αντίγραφα δηλώσεων (ιδιωτικά έγγραφα), που έχουν υποβληθεί χειρόγραφα σε Δ.Ο.Υ.,
έχουν παραληφθεί από τον αρμόδιο υπάλληλο αυτής και τηρούνται στο
αρχείο της Δ.Ο.Υ, γίνονται αποδεκτά, από τις υπηρεσίες και τους φορείς,
εφόσον έχουν επικυρωθεί από δικηγόρο, καθώς και ευκρινή φωτοαντίγραφα
από τα πρωτότυπα όσων ιδιωτικών εγγράφων φέρουν θεώρηση από τις αρμόδιες
υπηρεσίες έκδοσης. Ειδικότερα για τις περιπτώσεις, κατά τις οποίες
υπηρεσίες και φορείς ζητούν δήλωση στοιχείων ακινήτων (έντυπο Ε9),
αντί αυτής, ο φορολογούμενος προσκομίζει εκκαθαριστικό σημείωμα Φόρου
Ακίνητης Περιουσίας (Φ.Α.Π.) ή πράξη προσδιορισμού του ΕΝ.Φ.Ι.Α., κατά
περίπτωση, εκτυπωμένα μέσω της διαδικτυακής εφαρμογής της Α.Α.Δ.Ε.
(www.aade.gr), χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις ή διαδικασία επικύρωσης,
εφόσον φέρουν μηχανική αποτύπωση της σφραγίδας και της υπογραφής του
αρμόδιου οργάνου.
Για τα προγενέστερα του 2010 έτη, ο φορολογούμενος δύναται να προσκομίζει αντίγραφο της δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9), που θα συνυποβάλλει με υπεύθυνη δήλωση του
άρθρου 8 του ν. 1599/1986, στην οποία επιβεβαιώνει την ακρίβεια των
δηλούμενων σε αυτή στοιχείων. Οι Δ.Ο.Υ. δεν έχουν αρμοδιότητα να
χορηγούν βεβαιώσεις περί μη ύπαρξης δικαιωμάτων επί ακινήτων.
Στις περιπτώσεις στις οποίες ζητείται η προσκόμιση πιστοποιητικού
φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, όταν δεν απαιτείται η
εξόφληση του φόρου ή όταν έχει εξοφληθεί ο φόρος, αντί του
πιστοποιητικού δύναται να προσκομίζεται αντίγραφο της υποβληθείσας
δήλωσης, καθώς και υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 ότι τα
στοιχεία που προκύπτουν από την προσκομιζόμενη δήλωση δεν έχουν
μεταβληθεί και, κατά περίπτωση, ότι ή δεν απαιτείται η εξόφληση του
φόρου ή έχει εξοφληθεί ολόκληρος ο φόρος κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής
παροχής ή δεν προέκυψε φόρος για καταβολή.
Για την απόδειξη του ύψους των ακαθάριστων εσόδων επιχείρησης,
αρκεί η υποβολή των εκτυπωμένων από την διαδικτυακή εφαρμογή της
Α.Α.Δ.Ε.: www.aade. gr υποβληθέντων εντύπων δήλωσης φορολογίας
εισοδήματος και των συνυποβαλλόμενων με αυτές εντύπων (Ε2, Ε3) ή των
περιοδικών δηλώσεων Φ.Π.Α. ή της εκκαθαριστικής δήλωσης Φ.Π.Α.
Για την απόδειξη της ύπαρξης εισοδημάτων από γεωργικό επάγγελμα ή
για τον προσδιορισμό αυτών σε ποσοστό άνω του 50% των συνολικών
εισοδημάτων, υποβάλλεται το εκτυπωμένο από την προαναφερθείσα
διαδικτυακή εφαρμογή υποβληθέν έντυπο της δήλωσης φορολογίας
εισοδήματος.
Για την τεκμηρίωση της πλήρωσης των προϋποθέσεων, κατ’ εφαρμογή των
διατάξεων των Οδηγιών 2011/96/ ΕΕ (Μητρικών-Θυγατρικών) και
2003/49/ΕΚ(Τόκων- Δικαιωμάτων Συνδεδεμένων Εταιρειών), στην περίπτωση
που ημεδαπό νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα εισπράττει μερίσματα,
τόκους ή δικαιώματα από συνδεδεμένο νομικό πρόσωπο σε άλλο κράτος –
μέλος της Ε.Ε., αρμόδια είναι η Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.),
στην οποία υπάγεται το ημεδαπό νομικό πρόσωπο ή η νομική οντότητα. Τα
σχετικά έγγραφα, σύμφωνα με τα οποία πιστοποιείται η πλήρωση των
σχετικών προϋποθέσεων, πρέπει να υποβληθούν στην αρμόδια Δ.Ο.Υ., επίσημα
μεταφρασμένα στην ελληνική γλώσσα.
Στις περιπτώσεις που οι ενδιαφερόμενοι υποβάλουν στις υπηρεσίες και στους φορείς ευκρινή φωτοαντίγραφα των βεβαιώσεων έναρξης, μεταβολής και διακοπής εργασιών πρέπει, επίσης, να προσκομίζουν και υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986. Ωστόσο επισημάνεται ότι:
Στην περίπτωση που κατατίθεται:
ευκρινές φωτοαντίγραφο βεβαίωσης έναρξης ή μεταβολής εργασιών, θα
δηλώνεται στην ως άνω υπεύθυνη δήλωση ότι η επιχείρηση συνεχίζει τη
λειτουργία της και δεν έχει υποβάλλει δήλωση διακοπής εργασιών στη
Δ.Ο.Υ. και
ευκρινές φωτοαντίγραφο της βεβαίωσης διακοπής εργασιών, θα
δηλώνεται ότι η επιχείρηση δεν έχει υποβάλλει νέα δήλωση έναρξης
εργασιών σε οποιαδήποτε Δ.Ο.Υ.
Τι υποχρεούνται να αποδέχονται οι υπηρεσίες
Οι υπηρεσίες του Δημοσίου των ΟΤΑ, ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ υποχρεούνται να αποδέχονται:
Για την απόδειξη του Α.Φ.Μ. μπορούν να αποδέχονται εκτός από τη
βεβαίωση απόδοσης Α.Φ.Μ. και οποιοδήποτε έγγραφο υπηρεσιών της Α.Α.Δ.Ε.,
στο οποίο εμφανίζεται προεκτυπωμένος, όπως, ενδεικτικά, η πράξη
διοικητικού προσδιορισμού φόρου, το αντίγραφο δήλωσης φορολογίας
εισοδήματος, το αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας.
Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν μπορούν να εκτυπωθούν
βεβαιώσεις έναρξης, μεταβολής ή διακοπής εργασιών, γιατί έχει παρέλθει
μεγάλο χρονικό διάστημα από την υποβολή των αντίστοιχων δηλώσεων και
κυρίως αν έχουν υποβληθεί πριν από την εφαρμογή του TAXIS στις Δ.Ο.Υ.,
κάνουν αποδεκτές υπεύθυνες δηλώσεις του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, στις
οποίες οι ενδιαφερόμενοι δηλώνουν τα απαιτούμενα στοιχεία και την
ακρίβεια αυτών.
Η λίστα με τα 53 πιστοποιητικά
Πιστοποιητικό για τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος των Ελλήνων
πολιτών που είναι μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδας και εργάζονται σε άλλο κράτος
- μέλος της Ε.Ε.
Βεβαίωση στην οποία θα αναγράφεται το ποσό του εισοδήματος και το
μέρος του φόρου που καταβλήθηκε επ’ ονόματι του νομικού προσώπου και
αντιστοιχεί στο εισόδημα αυτό.
Βεβαίωση περί χαρακτηρισμού ενός προσώπου ως νομικής οντότητας κατά
την έννοια της περ. δ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013 (Α’ 167)
Βεβαίωση από την οποία να προκύπτει ο φόρος εισοδήματος που
καταβλήθηκε στην ημεδαπή από νομικά πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν τη
φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα ή παρακρατήθηκε στο εισόδημα των
προσώπων αυτών για τον συμψηφισμό του με τον φόρο εισοδήματος στο κράτος
που έχουν τη φορολογική κατοικία τους, με βάση τη νομοθεσία του κράτους
αυτού.
Βεβαίωση του Τμήματος Διοικητικής και Μηχανογραφικής Υποστήριξης
της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., από την οποία να προκύπτει το είδος της ασκούμενης
επαγγελματικής δραστηριότητας της επιχείρησης και η εγκατάστασή της, από
25 Νοεμβρίου 2011 και μετά στις περιοχές Γεράνι και Μεταξουργείο του
Iστορικού Kέντρου της Αθήνας, με βάση τις διατάξεις της παρ.Β2 του
άρθρου 43 και της παρ.Β2 του άρθρου 44 του ν. 4030/2011 (Α’ 249)
Πιστοποιητικό, ατελώς, του οικονομικού εφόρου της κατοικίας ή της
μόνιμης διαμονής του αιτούντος, το οποίο βεβαιώνει αν ο αιτών υπέβαλε
κατά την τελευταία τριετία δήλωση φόρου εισοδήματος ή οποιουδήποτε άλλου
άμεσου φόρου, καθώς και την εξακρίβωσή της ύστερα από έλεγχο.
Βεβαίωση της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. ότι έχει υποβληθεί δήλωση εισφοράς επί
του εισαγόμενου συναλλάγματος (παρ. 1 του άρθρου 43 του ν. 4111/2013 -
Α’ 18) και ότι έχουν καταβληθεί οι ληξιπρόθεσμες δόσεις της εισφοράς
αυτής, από τις υπόχρεες εταιρείες/επιχειρήσεις του άρθρου 25 του ν.
27/1975 (Α’ 77) (πλην των διαχειριστριών).
Βεβαίωση του αρμόδιου Προϊσταμένου Δ.Ο.Υ. για τη μεταβίβαση ή υποθήκευση του πλοίου.
Πιστοποιητικό περί μη ύπαρξης φορολογικών εκκρεμοτήτων ,
συμπεριλαμβανομένης και της είσπραξης ληξιπρόθεσμων χρεών, για τις
ναυτιλιακές εταιρείες του άρθρου 25 του ν. 27/1975 - Α’ 77, μετά την
ανάκληση της άδειας εγκατάστασης.
Βεβαίωση για την έκδοση πιστοποιητικού φορολογικής κατοικίας (Π.Φ.Κ.).
Πιστοποιητικό Κατάστασης Φορολογουμένου βάσει της 13ης Οδηγίας Ε.Ε.
(για αίτηση επιστροφής Φ.Π.Α. που καταβλήθηκε σε τρίτες χώρες).
Βεβαίωση συνδρομής προϋποθέσεων αγοράς ή εισαγωγής καινούργιου
μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού, καθώς και λήψης υπηρεσιών χωρίς
καταβολή Φ.Π.Α. από Α.Ε.Ι., Ι.Τ.Ε. κλπ. που είναι απαραίτητα για την
πραγματοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων που τους έχουν ανατεθεί από την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Βεβαίωση απαλλαγής από Φ.Π.Α. (εκδίδεται για αγορά σκαφών).
Βεβαίωση (εκδίδεται για εισαγωγή σκαφών), που υποβάλλεται στην αρμόδια Τελωνειακή Αρχή.
Βεβαίωση απαλλαγής από Φ.Π.Α. (εκδίδεται για αγορά αεροσκαφών και υλικών και αντικειμένων χωρίς Φ.Π.Α.).
Βεβαίωση συνδρομής προϋποθέσεων για αγορά επενδυτικών αγαθών με
καταβολή του Φ.Π.Α. από τον ίδιο τον αγοραστή ορισμένων βιομηχανικών,
μεταλλευτικών κλπ επιχειρήσεων.
Απόφαση χορήγησης αναστολής εφαρμογής Φ.Π.Α. στα ακίνητα.
Βεβαίωση εξόφλησης οφειλόμενου φόρου λόγω διακανονισμού ακίνητου σε αναστολή.
Βεβαίωση ή θεώρηση ή σχετική επισημειωματική πράξη, από τις οποίες
προκύπτει η ορθή εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Φ.Π.Α. για παραδόσεις
ή ενδοκοινοτικές αποκτήσεις πλοίων/σκαφών ή μηχανών αυτών και οι οποίες
απαιτούνται ως δικαιολογητικά για την εγγραφή των ανωτέρω πλοίων/σκαφών
στα οικεία νηολόγια ή τα βιβλία εγγραφής μικρών σκαφών από τις
υπηρεσίες του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Βεβαίωση καταβολής τελών κυκλοφορίας για αποσυρόμενο επιβατικό αυτοκίνητο.
Βεβαίωση καταβολής τελών κυκλοφορίας για αποσυρόμενο φορτηγό ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητο.
Βεβαίωση περί μη οφειλής τελών κυκλοφορίας.
Βεβαίωση καταστροφής πινακίδων κυκλοφορίας.
Βεβαίωση για άρση απαλλαγής α’ κατοικίας (λόγω μεταβίβασης εντός πενταετίας).
Πιστοποιητικό καταβολής φόρου λόγω άρσης απαλλαγής α’ κατοικίας ή
θεωρημένο αντίγραφο δήλωσης φόρου μεταβίβασης ακινήτων, στην οποία θα
πιστοποιείται η καταβολή του φόρου της πρώτης απαλλαγής (λόγω χορήγησης
νέας απαλλαγής).
Βεβαίωση Προϊσταμένου Δ.Ο.Υ. για προσδιορισμό αξίας ακινήτου για
μεταγραφή συμβολαίου μετά από την παρέλευση έτους από τη σύνταξή του.
Πιστοποιητικό φόρου κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών.
Βεβαίωση σε δίκες επί μισθωτικών διαφορών για το ύψος
αντικειμενικής αξίας μισθίων ακινήτων, όπου δε δεν ισχύει το
αντικειμενικό σύστημα, συγκριτικά στοιχεία της αγοραίας αξίας.
Έκθεση εκτίμησης της αγοραίας αξίας δημοσίων κτημάτων σε περίπτωση εκποίησής τους.
Προσδιορισμός ελάχιστου τιμήματος προσφοράς σε περίπτωση εκποίησης ακινήτων κοινωφελών περιουσιών με δημοπρασία.
Πιστοποιητικό Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, με το οποίο
πιστοποιείται ότι το ακίνητο έχει δηλωθεί στις δηλώσεις ΦΑΠ και ΕΝΦΙΑ
και έχει εξοφληθεί ο φόρος που αναλογεί στην αξία του, τα πέντε
προηγούμενα της μεταβίβασης έτη.
Μέχρι τότε, ωστόσο, οι ιδιοκτήτες-φορολογούμενοι θα πρέπει να
βεβαιώσουν ότι δεν έχουν λάθη στις δηλώσεις τους, θα μπορούσαν να
εκτινάξουν τον ΕΝΦΙΑ στα ύψη. Αυτό μπορεί να γίνει μέχρι τα τέλη
Αυγούστου με τροποποιητικές δηλώσεις για τη διόρθωση λαθών στο Ε9.
Οσοι έχουν εντοπίσει λάθη μπορούν να προχωρήσουν σε νέα
καταχώριση ή και διορθώσεις μέσα από τη σχετική πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για
το Ε9.
Τα συχνότερα λάθη
Τα πιο συχνά λάθη στη συμπλήρωση του Ε9 που έχουν άμεσο αντίκτυπο
στον ΕΝΦΙΑ και τα σημεία που χρειάζονται προσοχή είναι τα εξής:
1. Μη ορθή συμπλήρωση στοιχείων για ημιτελή κτίσματα: Οι
φορολογούμενοι που διαθέτουν τέτοια ακίνητα, τα οποία δεν έχουν ακόμα
ηλεκτροδοτηθεί ή ηλεκτροδοτούνται με εργοταξιακό ρεύμα, δικαιούνται
έκπτωση 60% στον ΕΝΦΙΑ που αναλογεί στα συγκεκριμένα κτίσματα. Ο
φορολογούμενος για να δικαιούται την έκπτωση πρέπει να συμπληρώσει στον
πίνακα 1 του Ε9 οπωσδήποτε τις ενδείξεις που αφορούν σε αυτά τα
κτίσματα. Οπως στη στήλη 10 θα πρέπει να έχει αναγράψει τον κωδικό
αριθμό 99 που σημαίνει «ημιτελές κτίσμα» ή στη στήλη 30 του πίνακα 1
πρέπει να συμπληρώσει «ΟΧΙ» εάν το ημιτελές κτίσμα είναι μη
ηλεκτροδοτούμενο ή την ένδειξη ΝΑΙ εάν ηλεκτροδοτείται με εργοταξιακό
ρεύμα. Στη στήλη 32 «ειδική κατηγορία» θα πρέπει να έχει αναγράψει τον
κωδικό 8 που σημαίνει ότι το δηλούμενο ακίνητο είναι «κενό».
2. Παραλείψεις στη συμπλήρωση των στοιχείων για τα εμπράγματα δικαιώματα: Υπάρχουν
περιπτώσεις φορολογουμένων που έχουν την ψιλή κυριότητα ή την επικαρπία
επί των ακινήτων και χρεώθηκαν με επιπλέον ΕΝΦΙΑ επειδή στο Ε9 δεν
δήλωσαν ψιλή κυριότητα ή επικαρπία αλλά πλήρη κυριότητα, αναγράφοντας
τον κωδικό 1 αντί 2 ή 3 ή παραλείποντας να αναγράψουν κάποιον κωδικό
στις συγκεκριμένες στήλες.
3. Παραλείψεις και λάθη στα στοιχεία για τα ποσοστά συνιδιοκτησίας: Για
να εξαλειφθεί κάτι τέτοιο ο φορολογούμενος θα πρέπει να ανατρέξει στο
Ε9 και να ελέγξει αν έχει παραλείψει εντελώς να αναγράψει το ποσοστό
συνιδιοκτησίας ή αν έχει αναγράψει λάθος ποσοστό.
4. Λανθασμένη αναγραφή των στοιχείων για τις επιφάνειες των κύριων και βοηθητικών χώρων του ακινήτου: Συνηθέστερο
λάθος είναι η καταχώριση βοηθητικών χώρων ως κύριων. Έτσι, χρεώνεται
κανονικός φόρος ανά τ.μ. και όχι ο μειωμένος κατά 90% σε σχέση με τον
φόρο που αντιστοιχεί σε χώρο κύριας χρήσης.
5. Λοιπά λάθη ή παραλείψεις στο Ε9: Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να ελέγξουν αν υπάγονται σε μία ή περισσότερες από τις παρακάτω περιπτώσεις:
Σε περίπτωση που έχει δηλωθεί ψιλή κυριότητα ή επικαρπία, αλλά στη
στήλη όπου θα έπρεπε να έχει δηλωθεί το έτος γέννησης επικαρπωτή για το
συγκεκριμένο δικαίωμα δεν έχει συμπληρωθεί τίποτα, τότε το ακίνητο
θεωρείται ότι ανήκει στην πλήρη κυριότητα στον φορολογούμενο και ο φόρος
υπολογίζεται χωρίς έκπτωση.
Σε περίπτωση μη συμπλήρωσης του αριθμού ορόφου ή συμπλήρωσης ορόφου
ακινήτου ως δώματος για τον υπολογισμό του φόρου λαμβάνεται ο
συντελεστής που αντιστοιχεί στον 6ο όροφο οπότε ο φόρος υπολογίζεται με
προσαύξηση λόγω υψηλού ορόφου.
Σε περίπτωση μη αναγραφής ή αναγραφής λανθασμένου έτους γέννησης
επικαρπωτή, με εξαίρεση την προηγούμενη περίπτωση, λαμβάνεται υπόψη το
δυσμενέστερο για τον φορολογούμενο έτος.
6. Εντοπίζουμε λάθη από την αρχή: Αν τα λάθη
ξεκινούν από το Ε9 παρελθόντων ετών, τότε οι διορθώσεις θα πρέπει να
ξεκινήσουν από το πρώτο εκ των ετών αυτών, ώστε ο ΕΝΦΙΑ να μειωθεί
αναδρομικά για τα συγκεκριμένα έτη.
7. Προσοχή στα αγροτεμάχια: Οι φορολογούμενοι θα
πρέπει να ελέγξουν για παραλείψεις και λάθη στην αναγραφή στοιχείων των
κτισμάτων που βρίσκονται μέσα σε αγροτεμάχια. Υπάρχει πιθανότητα ο
φορολογούμενος να έχει χρεωθεί με υπέρογκο φόρο για ένα αγροτεμάχιο με
κτίσμα που έχει και δήλωσε στο Ε9.
Σημειώνεται ότι μειωμένο ΕΝΦΙΑ θα πληρώσουν εφέτος πάνω από
280.000 ιδιοκτήτες ακινήτων οι οποίοι έχουν εισπράξει ή συνεχίζουν να
λαμβάνουν μειωμένα ενοίκια. Αυτό διότι το 30% των «κουρεμένων» ενοικίων
θα συμψηφιστεί με τον φόρο που προκύπτει για τα ακίνητά τους
περιορίζοντας την τελική επιβάρυνση.
Υπολογίζεται ότι και φέτος πάνω από 1 εκατομμύριο φορολογούμενοι
θα έχουν έκπτωση 50% ή και πλήρη απαλλαγή από τον φόρο, ενώ για άλλη μία
χρονιά απαλλάσσονται από τον συμπληρωματικό φόρο τα αγροτεμάχια και τα
οικόπεδα εκτός σχεδίου πόλης και οικισμού ενώ θα ισχύσουν οι ίδιες
μειώσεις με πέρυσι.
Οι δόσεις του ΕΝΦΙΑ
Στις αρχές Σεπτεμβρίου θα ξεκινήσει η εκκαθάριση του φετινού ΕΝΦΙΑ, ο
οποίος θα είναι στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, αλλά θα πληρωθεί σε 6
δόσεις από 5 που ήταν πέρυσι, με την πρώτη να καταβάλλεται μέχρι και τις
30 Σεπτεμβρίου του 2020 και την τελευταία μέχρι και τις 26 Φεβρουαρίου
του 2021.
Τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και η ηλεκτρονική τήρηση βιβλίων με την
κατάργηση της χειρόγραφης βρίσκονται προ των πυλών. Η φορολογική
διοίκηση, ενόψει της εκκίνησής τους, εξέδωσε αναλυτικό οδηγό με τις
κυριότερες ερωτήσεις και τις αντίστοιχες απαντήσεις για την ηλεκτρονική
διαβίβαση δεδομένων στη φορολογική διοίκηση.
1. Τι είναι η Ηλεκτρονική διαβίβαση δεδομένων στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA της Α.Α.Δ.Ε.;
Ως "Ηλεκτρονική διαβίβαση δεδομένων στην Α.Α.Δ.Ε." νοείται η διαβίβαση δεδομένων στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA της Α.Α.Δ.Ε.
2. Τι είναι η ψηφιακή πλατφόρμα myDATA;
Ως "Ψηφιακή πλατφόρμα myDATAτης Α.Α.Δ.Ε." ή "Πλατφόρμα myDATA" νοείται η
ψηφιακή πλατφόρμα υποδοχής των δεδομένων που διαβιβάζονται στην
Α.Α.Δ.Ε., η οποία είναι προσβάσιμη μέσω του διαδικτυακού τόπου της
Α.Α.Δ.Ε. και περιλαμβάνει αναλυτικά και συνοπτικά το σύνολο των
συναλλαγών εσόδων / εξόδων των οντοτήτων που τηρούν Λογιστικά Αρχεία,
σύμφωνα με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και στην οποία απεικονίζεται το
λογιστικό και φορολογικό αποτέλεσμα των οντοτήτων.
3. Πόσα είναι τα ηλεκτρονικά βιβλία της ψηφιακής πλατφόρμας myDATA της Α.Α.Δ.Ε.;
Τα Ηλεκτρονικά Βιβλία που εμφανίζονται στη πλατφόρμα myDATA είναι δύο
και συγκεκριμένα: 1. Το Βιβλίο Αναλυτικών Εγγραφών (Αναλυτικό Βιβλίο),
όπου καταχωρείται η Σύνοψη των Παραστατικών εσόδων / εξόδων των
οντοτήτων, διενεργείται ο χαρακτηρισμός των συναλλαγών και καταχωρούνται
οι λογιστικές εγγραφές τακτοποίησης για τον προσδιορισμό του λογιστικού
και φορολογικού αποτελέσματος κάθε έτους. Το Βιβλίο Συνοπτικής
Απεικόνισης (Συνοπτικό Βιβλίο), όπου εμφανίζονται συγκεντρωτικά τα
δεδομένα της Οντότητας σε μηνιαία και ετήσια βάση.
4. Τι διαβιβάζεται στα Ηλεκτρονικά Βιβλία;
Στα Ηλεκτρονικά Βιβλία της ΑΑΔΕ:
- Διαβιβάζεται και καταχωρείται η Σύνοψη των Παραστατικών εσόδων / εξόδων των Επιχειρήσεων.
- Γίνεται Χαρακτηρισμός των καταχωρημένων συναλλαγών.
- Καταχωρούνται οι Λογιστικές Εγγραφές Τακτοποίησης για τον
προσδιορισμό του λογιστικού και του φορολογικού αποτελέσματος κάθε
έτους. Τα παραπάνω έχουν τυποποιηθεί (Τυποποιήσεις Δεδομένων
Παραστατικών), ώστε να μπορούν να διαβιβάζονται ηλεκτρονικά από τις
οντότητες και να καταχωρούνται ομοιόμορφα στην ΑΑΔΕ.
5. Τι είναι "Σύνοψη Παραστατικού";
Ως "Σύνοψη παραστατικού" νοούνται τα στοιχεία του υποχρεωτικού
περιεχομένου του παραστατικού χωρίς την αναλυτική διάκριση των ειδών
(αγαθών - υπηρεσιών), όπως προβλέπεται στο Παράρτημα της Α.1138/2020.
6. Τι είναι ο "Χαρακτηρισμός Συναλλαγών";
Ως "Χαρακτηρισμός Συναλλαγών" νοείται η υποχρέωση των οντοτήτων να
λογιστικοποιούν τα δεδομένα τους για την εκπλήρωση των φορολογικών τους
υποχρεώσεων καθώς και για την κάλυψη αναγκών της εσωτερικής τους
οργάνωσης.
7. Τι είναι ο "Μοναδικός Αριθμός Καταχώρησης (Μ.ΑΡ.Κ.)";
Ως "Μοναδικός Αριθμός Καταχώρησης (Μ.ΑΡ.Κ.)" νοείται ο Μοναδικός
Αριθμός Καταχώρησης που χορηγείται από την Α.Α.Δ.Ε. για κάθε έγκυρη
διαβίβαση δεδομένων στην Πλατφόρμα myDATA.
8. Τι είναι ο "Πάροχος Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης";
Ως "Πάροχος Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης" νοείται η οντότητα η
οποία κατόπιν εντολής άλλης οντότητας (υπόχρεη οντότητα), διαβιβάζει με
τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων και σύμφωνα με τις διατάξεις της εκάστοτε
ισχύουσας νομοθεσίας, παραστατικά πωλήσεων για λογαριασμό της υπόχρεης
οντότητας.
9. Τι είναι το "Πρόγραμμα διαχείρισης επιχειρήσεων (εμπορικό / λογιστικό, ERP)";
Ως "Πρόγραμμα διαχείρισης επιχειρήσεων (εμπορικό / λογιστικό, ERP)"
νοούνται οι ηλεκτρονικές εφαρμογές που καλύπτουν α) τις ανάγκες
εμπορικής διαχείρισης για την έκδοση λογιστικών στοιχείων, καθώς και β)
της λογιστικής διαχείρισης για τη λογιστικοποίηση των δεδομένων της
οντότητας.
10. Ποιες οντότητες υποχρεούνται να διαβιβάζουν δεδομένα στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA;
Οι οντότητες του άρθρου 1 του ν.4308/2014 (Α' 251), ανεξαρτήτως
μεγέθους αυτών και τρόπου έκδοσης και τήρησης των λογιστικών τους
αρχείων. Στην υποχρέωση αυτή δεν εμπίπτουν: α) Οι Ιερές Μονές του Αγίου
Όρους, β) Το Δημόσιο, οι Περιφέρειες, οι Νομαρχίες, οι Δήμοι, οι
Κοινότητες και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, για τις
δραστηριότητες ή πράξεις, τις οποίες πραγματοποιούν ως δημόσια εξουσία,
με την προϋπόθεση ότι οι πράξεις αυτές δεν υπόκεινται σε Φ.Π.Α.
11. Με ποιους τρόπους διαβιβάζονται οι Συνόψεις των παραστατικών Χονδρικής;
Οι Συνόψεις των παραστατικών Χονδρικής διαβιβάζονται ως εξής:
- Μέσω Πιστοποποιημένων Παρόχων Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης με
άδεια καταλληλότητας λογισμικού Υπηρεσιών Παρόχου Ηλεκτρονικής Έκδοσης
Στοιχείων (ΥΠΑΗΕΣ).
- Μέσω των προγραμμάτων λογισμικού (εμπορικό, λογιστικό), που
χρησιμοποιούν οι οντότητες, εφόσον αυτά διασυνδέονται με την Α.Α.Δ.Ε.
μέσω σχετικής διεπαφής.
- Μέσω ειδικής φόρμας καταχώρησης της εφαρμογής των ηλεκτρονικών
βιβλίων που λειτουργεί στην ΑΑΔΕ. Την ειδική φόρμα καταχώρησης μπορούν
να χρησιμοποιούν οι οντότητες που έχουν τις προϋποθέσεις που ορίζονται
στη σχετική Απόφαση Α.1138/2020 της διαδικασίας ηλεκτρονικής διαβίβασης
δεδομένων (έως 50.000 ευρώ ακαθάριστα έσοδα για όσες οντότητες τηρούν
απλογραφικό λογιστικό σύστημα είτε όσοι εκδίδουν έως 50 τιμολόγια
ανεξαρτήτως τηρούμενου λογιστικού συστήματος).
12. Με ποια κανάλια διαβίβασης αποστέλλονται οι Συνόψεις των παραστατικών Λιανικής;
Οι Συνόψεις των παραστατικών Λιανικής διαβιβάζονται ως εξής:
- Μέσω Πιστοποποιημένων Παρόχων Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης με
άδεια καταλληλότητας λογισμικού Υπηρεσιών Παρόχου Ηλεκτρονικής Έκδοσης
Στοιχείων (ΥΠΑΗΕΣ).
- Μέσω των προγραμμάτων λογισμικού (εμπορικό, λογιστικό), που
χρησιμοποιούν οι οντότητες, εφόσον αυτά διασυνδέονται με την Α.Α.Δ.Ε.
μέσω σχετικής διεπαφής.
- Μέσω ειδικής φόρμας καταχώρησης της εφαρμογής των ηλεκτρονικών
βιβλίων που λειτουργεί στην ΑΑΔΕ. Την ειδική φόρμα καταχώρησης μπορούν
να χρησιμοποιούν οι οντότητες που έχουν τις προϋποθέσεις που ορίζονται
στη σχετική Απόφαση Α.1138/2020 της διαδικασίας ηλεκτρονικής διαβίβασης
δεδομένων (έως 50.000 ευρώ ακαθάριστα έσοδα για όσες οντότητες τηρούν
απλογραφικό λογιστικό σύστημα είτε όσοι εκδίδουν έως 50 τιμολόγια
ανεξαρτήτως τηρούμενου λογιστικού συστήματος).
- Μέσω των Φορολογικών Ηλεκτρονικών Μηχανισμών (Φ.Η.Μ.) για τις
λιανικές συναλλαγές. Ειδικά για όσες περιπτώσεις προβλέπεται η απευθείας
διασύνδεση των Φ.Η.Μ. με την Α.Α.Δ.Ε.. (καύσιμα).
Ο χρόνος χορηγήσεως των αδειών καθορίζεται μετά από συμφωνία ανάμεσα στον μισθωτό και τον εργοδότη.
Οι μισοί τουλάχιστον από τους μισθωτούς πρέπει να πάρουν άδεια μέσα στο χρονικό διάστημα από 1 Μαΐου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου.
Ο εργοδότης υποχρεούται να χορηγήσει την άδεια εντός δύο μηνών από το χρονικό σημείο κατά το οποίο διατυπώθηκε το σχετικό αίτημα.
Επίσης υποχρεούται να χορηγήσει την άδεια οπωσδήποτε πριν τη λήξη του ημερολογιακού έτους, έστω και αν δεν του την ζήτησε ο μισθωτός.
Το Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων, της ΓΣΕΕ,
διαθέτει μια διαδικτυακή πλατφόρμα, στην οποία μπορεί να υπολογίσει
κανείς τις ημέρες της καλοκαιρινής του άδειας με απλά βήματα.
Στη
συγκεκριμένη φόρμα συμπληρώνει απλά τις ημέρες εργασίας (πενθήμερη ή
εξαήμερη), τα έτη εργασιακού βίου (σε οποιοδήποτε εργοδότη) και την
ημερομηνία πρόσληψης στην εργασία του.
Σε διευκρινίσεις για τηνετήσια άδεια των εργαζομένων προέβη η ΓΣΕΕ εξαιτίας της πληθώρας ερωτημάτων και καταγγελιών που λαμβάνει το Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων (ΚΕ.Π.Ε.Α./ΓΣΕΕ).
Ειδικότερα, στην περίπτωση που ο εργοδότης δεν χορηγεί την άδεια που
αιτήθηκε ο εργαζόμενος, έως το τέλος του ημερολογιακού έτους, οφείλει
να καταβάλει τις αποδοχές του οφειλόμενου χρόνου αδείας με προσαύξηση 100%, συν το επίδομα αδείας.
Οι εργαζόμενοι έχουν την δυνατότητα μέσω της online εφαρμογήςπου
έχει δημιουργήσει το ΚΕΠΕΑ στην ιστοσελίδα του να υπολογίσουν μόνοι
τους την άδεια που δικαιούνται στους παρακάτω συνδέσμους:
Οι
διατάξεις του θεσμικού πλαισίου που αφορούν στην ετήσια άδεια των
εργαζομένων είναι δημοσίας τάξεως, με συνέπεια να μην επιτρέπεται και να
είναι άκυρη κάθε αντίθετη ρητή ή σιωπηρή συμφωνία, καθώς και η
παραίτηση του εργαζόμενου από τις σχετικές αξιώσεις. Κατά τη διάρκεια
της ετήσιας άδειας απαγορεύεται η απόλυση του εργαζόμενου.
Η ετήσια άδεια του εργαζόμενου χορηγείται σε συνεννόηση με τον εργοδότη ως προς το χρόνο χορήγησής της και σε κάθε περίπτωση εντός διμήνου από την υποβολή σχετικού αιτήματος από τον εργαζόμενο.
Οι
μισοί τουλάχιστον εργαζόμενοι μιας επιχείρησης πρέπει να πάρουν την
άδεια μέσα στο χρονικό διάστημα από 1 Μαΐου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου.
Οι εργοδότες οι οποίοι απασχολούν εργαζόμενους, που προστατεύουν παιδιά έως 16 ετών
(φυσικά ή υιοθετημένα) και παιδιά άνω των 16 ετών με αναπηρία
υποχρεούνται κατά τον προγραμματισμό του χρόνου χορήγησης των ετήσιων
αδειών απουσίας του προσωπικού τους να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των
εργαζομένων αυτών.
Οι εργοδότες υποχρεούνται να χορηγήσουν την ετήσια άδεια που δικαιούνται οι εργαζόμενοι πριν τη λήξη του ημερολογιακού έτους στο οποίο αφορά.
Η χορήγηση της ετήσιας άδειας με αποδοχές των εργαζομένων υπολογίζεται με βάση το ημερολογιακό έτος.
Ο εργαζόμενος δικαιούται αναλογία χρόνου
ετήσιας άδειας από την έναρξη της απασχόλησής του σύμφωνα με το
εβδομαδιαίο σύστημα εργασίας του (πενθήμερο ή εξαήμερο), χωρίς να
απαιτείται να συμπληρώσει συγκεκριμένο διάστημα προϋπηρεσίας στον
εργοδότη του.
Συγκεκριμένα, κατά το πρώτο ημερολογιακό έτος
που προσελήφθη ο εργαζόμενος ο εργοδότης υποχρεούται να του χορηγήσει
μέχρι 31 Δεκεμβρίου αναλογία των ημερών αδείας που δικαιούται, σύμφωνα
με τους μήνες απασχόλησής του. Κάθε εργαζόμενος με σχέση εργασίας
αορίστου ή ορισμένου χρόνου, δικαιούται από την έναρξη της εργασίας του
μέχρι τη συμπλήρωση δωδεκαμήνου να λάβει το ποσοστό της αδείας του.
Η αναλογία αυτή υπολογίζεται στη βάση των 20 εργασίμων ημερών ετήσιας άδειας για όσους εργάζονται πενθήμερο και των 24 εργασίμων ημερών για όσους εργάζονται εξαήμερο.
Κατά το δεύτερο ημερολογιακό έτος, αφού ο εργαζόμενος συμπληρώσει δωδεκάμηνη εργασία, δικαιούται άδεια 21 ημερών (πενθήμερη εργασία) και 25 ημερών (εξαήμερη εργασία).
Για το τρίτο και τα επόμενα εργασιακά έτη ο εργαζόμενος δικαιούται από την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους την κανονική ετήσια άδειά του με αποδοχές, δηλαδή 22 ημέρες (πενθήμερη εργασία) και 26 ημέρες (εξαήμερη εργασία).
Μετά τη συμπλήρωση 10 ετών εργασίας
στον ίδιο εργοδότη ή προϋπηρεσίας 12 ετών σε οποιοδήποτε εργοδότη ο
εργαζόμενος δικαιούται άδεια 25 εργασίμων ημερών (πενθήμερη εργασία) και
30 εργασίμων ημερών (εξαήμερη εργασία).
Μετά την συμπλήρωση 25ετούς υπηρεσίας
σε οποιοδήποτε εργοδότη οι εργαζόμενοι δικαιούνται μία επιπλέον ημέρα
αδείας, δηλαδή 26 ημέρες (πενθήμερη εργασία) και 31 μέρες (εξαήμερη
εργασία).
Στις ημέρες της ετήσιας άδειας υπολογίζονται μόνο οι εργάσιμες ημέρες. Ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται οι Κυριακές, οι επίσημες αργίες, οι κατ’έθιμον αργίες, οι ημέρες ασθένειας και οι ειδικές άδειες που προβλέπονται από άλλες διατάξεις εάν συμπέσουν με αυτήν (πχ άδεια γάμου, άδεια γέννησης τέκνου, άδεια μητρότητας)
Ο βασικός κανόνας
είναι ότι η ετήσια άδεια χορηγείται συνεχόμενα και για το σύνολο των
ημερών που δικαιούται ο εργαζόμενος ανάλογα με την προϋπηρεσία του. Σε
περίπτωση που ισχύουν ευνοϊκότεροι όροι (πχ από ΣΣΕ, Κανονισμό Εργασίας,
επιχειρησιακή συνήθεια ή έθιμο) ως προς την ετήσια άδεια των
εργαζομένων και το επίδομα αδείας αυτοί υπερισχύουν.
Όλα τα
στοιχεία που αφορούν στη χορήγηση της ετήσιας άδειας των εργαζομένων
καταχωρούνται υποχρεωτικά από τον εργοδότη στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ μέσω της υποβολής του Εντύπου Ε11 (γνωστοποίηση στοιχείων ετήσιας κανονικής άδειας).
Στο
Έντυπο Ε11 καταχωρίζονται τον Ιανουάριο κάθε έτους τα στοιχεία των
εργαζομένων που έλαβαν την ετήσια άδεια και το επίδομα αδείας κατά το
προηγούμενο ημερολογιακό έτος και έχουν καταχωρισθεί στο ειδικό Βιβλίο
Αδειών.
Επιτρέπεται κατ` εξαίρεση, η κατάτμηση του χρόνου αδείας
εντός του ίδιου ημερολογιακού έτους σε δύο περιόδους, εξαιτίας ιδιαίτερα
σοβαρής ή επείγουσας ανάγκης της επιχείρησης.
Σε κάθε περίπτωση η πρώτη περίοδος της αδείας
δεν μπορεί να περιλαμβάνει λιγότερες των έξι (6) εργασίμων ημερών σε
εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία και των πέντε (5) εργασίμων ημερών σε
πενθήμερη εβδομαδιαία εργασία ή των δώδεκα (12) εργασίμων ημερών, εφόσον
αφορά ανηλίκους που εργάζονται νόμιμα.
Μετά από έγγραφη αίτηση
του εργαζόμενου προς τον εργοδότη η κατάτμηση του χρόνου αδείας
επιτρέπεται και σε περισσότερες των δύο περιόδους, από τις οποίες η μία
πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες σε
εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία και δέκα (10) εργάσιμες ημέρες, σε
πενθήμερη, ή δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες, εφόσον αφορά ανηλίκους που
εργάζονται νόμιμα.
Ειδικά, σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που απασχολούν τακτικό και εποχικό προσωπικό
και παρουσιάζουν ιδιαίτερη σώρευση εργασίας που οφείλεται στο είδος ή
στο αντικείμενο εργασιών τους, σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο του
έτους, για το τακτικό προσωπικό, ο εργοδότης δύναται να χορηγεί το τμήμα
της αδείας των 10 εργασίμων ημερών επί πενθημέρου ή 12 επί εξαημέρου,
οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους.
Επισημαίνεται ότι η
αίτηση αυτή του εργαζόμενου, καθώς και η απόφαση του εργοδότη, αν και
δεν απαιτούν πλέον έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία του ΣΕΠΕ, ωστόσο
διατηρούνται στην επιχείρηση επί πέντε (5) έτη και οφείλουν να είναι στη
διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.
Ο εργαζόμενος δικαιούται στη διάρκεια της άδειάς του τις αποδοχές που θα έπαιρνε αν εργαζόταν κανονικά με πλήρη απασχόληση. Στις αποδοχές αυτές συμπεριλαμβάνονται όλα τα καταβαλλόμενα μηνιαία επιδόματα και οι προσαυξήσεις.
Δικαιούται επίσης επίδομα αδείας, το οποίο είναι ίσο με τις αποδοχές των ημερών άδειας, με ανώτατο όριο το ½ του μισθού, για τους αμειβόμενους με μισθό ή τα 13 ημερομίσθια για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο.
Ο εργοδότης υποχρεούται να προκαταβάλλει τις αποδοχές και το επίδομα άδειας στον εργαζόμενο στην αρχή της άδειας.
Γενικές
ή ειδικές διατάξεις νόμων, διαταγμάτων, υπουργικών αποφάσεων,
συλλογικών συμβάσεων εργασίας, διαιτητικών αποφάσεων, κανονισμών
εργασίας και λοιπών κανονιστικών πράξεων, που καθορίζουν ευνοϊκότερους
τρόπους υπολογισμού, καταβολής και γενικά παροχής του επιδόματος άδειας
υπερισχύουν και διατηρούνται σε ισχύ.
Το άρθρο 6 της ΕΓΣΣΕ 1997
για τη χορήγηση του επιδόματος άδειας σε περίπτωση πρόωρης λύσης της
σχέσης εργασίας εξακολουθεί να ισχύει , διαγραφομένων των λέξεων «πριν ο
μισθωτός συμπληρώσει παρά τω αυτώ εργοδότη δωδεκάμηνον συνεχή
απασχόλησιν», λόγω της μεταγενέστερης τροποποίησης των προϋποθέσεων για
τη λήψη άδειας».
Σύμφωνα με τη νέα εγκύκλιο 85218/10-08-2020 της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή σχετικά με την μεταβατική διάταξη της παρ.3 του άρθρου 116 του ν.4635/2019 για τους Αστικούς Συνεταιρισμούς κάθε είδους (όπως παραγωγικοί, καταναλωτικοί, προμηθευτικοί, πιστωτικοί, μεταφορικοί, τουριστικοί και Ενεργειακές Κοινότητες), γίνονται γνωστά τα ακόλουθα:
ΑΡΜΟΔΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΡΗΣΗΣ ΜΗΤΡΩΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ
Α. Σύμφωνα με την ε' της παρ. 1 του άρθρου 86 του ν. 4635/2019 «ο Αστικός Συνεταιρισμός του ν. 1667/1986 (στον οποίο περιλαμβάνονται ο αλληλασφαλιστικός, ο πιστωτικός και ο οικοδομικός συνεταιρισμός)» ανήκει στους υποχρεωτικά εγγραφόμενους στο Γ.Ε.ΜΗ.
Β. Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 116 του ν.4635/2019: «Όπου γίνεται αναφορά στην αρμοδιότητα των Ειρηνοδικών σχετικά με την καταχώριση ή μη των καταστατικών των Αστικών Συνεταιρισμών, καταργείται και στο εξής αρμόδια είναι η Υ.Γ.Ε.ΜΗ. στην οποία ανήκει ο υπόχρεος».
Από τις ανωτέρω διατάξεις, πέραν της υποχρεωτικότητας της εγγραφής των Συνεταιρισμών στο ΓΕΜΗ, προκύπτει ότι με την έναρξη ισχύος του ν. 4635/2019 η αρμοδιότητα των Ειρηνοδικών για την έκδοση πράξης καταχώρισης ή μη των καταστατικών των Αστικών Συνεταιρισμών (όλων των κατηγοριών) μεταφέρθηκε στις αρμόδιες Υπηρεσίες ΓΕΜΗ, οι οποίες πλέον είναι αποκλειστικά αρμόδιες για οποιαδήποτε πράξη αφορά στους Συνεταιρισμούς. Συνεπώς, εκφεύγει της αρμοδιότητας των Ειρηνοδικείων η παραλαβή αιτήσεων καταχώρισης για τους Αστικούς Συνεταιρισμούς και η έκδοση των σχετικών πράξεων.
ΣΥΣΤΑΣΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ
Η σύσταση του Συνεταιρισμού πραγματοποιείται σύμφωνα με τις παρ. 3 και 6 του άρθρου 1 του ν. 1667/1986.
Δεδομένων των προαναφερθέντων τροποποιήσεων που επήλθαν ως προς την αρμόδια Υπηρεσία, οι Υ.Γ.Ε.ΜΗ. είναι πλέον αποκλειστικά αρμόδιες για τη σύσταση Συνεταιρισμού και οι διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθούν είναι οι εξής: 1. έλεγχος νομιμότητας του καταστατικού, ο οποίος καταλαμβάνει: α) τα απαραίτητα στοιχεία του καταστατικού όπως αυτά προσδιορίζονται στις παρ.4 και 5 του ν.1667/1986 και όταν πρόκειται για Ενεργειακή Κοινότητα του ν.4513/2018 των σχετικών στοιχείων του καταστατικού, όπως αυτά προσδιορίζονται στο άρθρο 5 του νόμου αυτού. β) την ύπαρξη τυχόν αντίθετων διατάξεων αναγκαστικού δικαίου και γ) την ύπαρξη αντίθετων διατάξεων με τα χρηστά ήθη. 2. έκδοση ανακοίνωσης σύστασης και καταχώρισης αυτής στο ΓΕΜΗ με συνημμένο το σχετικό καταστατικό της εταιρείας. Διευκρινίζεται ότι δεν απαιτείται έκδοση σχετικής απόφασης.
Σημειώνεται δε, ότι η ίδια διαδικασία ακολουθείται και στις περιπτώσεις τροποποίησης του καταστατικού του Συνεταιρισμού.
ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ
Στο άρθρο 2 του ν. 4601/2019 ορίζεται ότι σε διαδικασία εταιρικού μετασχηματισμού, μπορεί να υποβληθούν ή να μετάσχουν μεταξύ άλλων και οι Αστικοί Συνεταιρισμοί. Σχετικά με το επιτρεπτό και τη διαδικασία του μετασχηματισμού στον οποίο συμμετέχει ένας συνεταιρισμός ισχύουν αποκλειστικά οι διατάξεις του ν. 4601/2019. Στον συγκεκριμένο νόμο, πέραν των γενικών διατάξεων, προβλέπονται και ειδικότερες διατάξεις που αφορούν αποκλειστικά στους Συνεταιρισμούς (άρθρα: 47-52, 97-102 και 135-138), οι οποίες σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, καθώς υπερισχύουν των γενικών διατάξεων.
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ
Η Ενεργειακή Κοινότητα (Εν. Κοιν.) είναι αστικός συνεταιρισμός ειδικού σκοπού και πέραν των διατάξεων του ν. 4513/2018 (Α' 9), συμπληρωματικά διέπεται από τις διατάξεις του ν.1667/1986. Συνεπώς, οι Υπηρεσίες ΓΕΜΗ, προκειμένου να κάνουν σύσταση, μεταβολή, διαγραφή ή οποιαδήποτε άλλη πράξη που αφορά σε Εν. Κοιν., θα πρέπει να μελετούν προσεκτικά τη σχετική νομοθεσία, ώστε να εξακριβώνουν αν υπάρχουν ειδικές διατάξεις ή έχουν ισχύ οι γενικές διατάξεις του ν. 1667/1986. Συγκεκριμένα στο ν. 4513/2018 αναφέρονται τα εξής: α. Σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 4513/2018: «Η Ενεργειακή Κοινότητα (Εν.Κοιν.) είναι αστικός συνεταιρισμός αποκλειστικού σκοπού με στόχο την προώθηση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, όπως ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4430/2016 (Α 205), και της καινοτομίας στον ενεργειακό τομέα, την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας και την προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας, την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανομή και προμήθεια ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας και ασφάλειας σε νησιωτικούς δήμους, καθώς και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μέσω της δραστηριοποίησης στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.), της Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.), της ορθολογικής χρήσης ενέργειας, της ενεργειακής αποδοτικότητας, των βιώσιμων μεταφορών, της διαχείρισης της ζήτησης και της παραγωγής, διανομής και προμήθειας ενέργειας. 2. Για όσα θέματα δεν ορίζονται ειδικότερα στον παρόντα, οι Ε.Κοιν. διέπονται συμπληρωματικά από τις διατάξεις του ν. 1667/1986 (Α 196).»
Β. Σύμφωνα με το άρθρο 7 του ν. 4513/2018: «Για τη σύσταση της Ε.Κοιν. τηρείται η διαδικασία ίδρυσης ενός αστικού συνεταιρισμού. Το καταστατικό πρέπει να υπογράφεται από τα μέλη σύμφωνα με το άρθρο 2. 2. Για τη σύσταση της Ε.Κοιν. προσκομίζονται στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο τα εξής δικαιολογητικά: α) το καταστατικό της Ε.Κοιν., το οποίο αποτυπώνει την τήρηση των προϋποθέσεων του άρθρου 2 και έχει το ελάχιστο περιεχόμενο του άρθρου 5, β) συμβολαιογραφικά έγγραφα ή δηλώσεις στοιχείων ακινήτων (Ε9) για τα φυσικά πρόσωπα - μέλη που να αποδεικνύουν την πλήρη ή ψιλή κυριότητα ή επικαρπία σε ακίνητο εντός της Περιφέρειας της έδρας της Ε.Κοιν. ή τα πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης των φυσικών προσώπων - μελών τους που είναι δημότες δήμου της Περιφέρειας, εντός της οποίας βρίσκεται η έδρα της Ε.Κοιν., γ) τα καταστατικά των νομικών προσώπων- μελών της Ε.Κοιν.. 3. Η Ε.Κοιν. αποκτά νομική προσωπικότητα με την καταχώρηση του καταστατικού της στο Μητρώο Ε.Κοιν. του Γ.Ε.ΜΗ. του ν. 3419/2005 (Α 267), το οποίο συνιστάται με το άρθρο 8. Δεν απαιτείται καταχώρηση στο μητρώο συνεταιρισμών του Ειρηνοδικείου της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 1667/1986, ούτε οι κοινοποιήσεις του τελευταίου εδαφίου της παραγράφου 6 του ίδιου άρθρου.»
Σύμφωνα με το άρθρο 58 Α του Ν. 4174/2013 περί Κ.Φ.Δ., όπως
κωδικοποιήθηκε με τον Ν. 4690/2020, σχετικά με τα «Πρόστιμα για
παραβάσεις σχετικές με τον φόρο προστιθέμενης αξίας», ορίζεται ότι:
«Για παραβάσεις σχετικές με τον φόρο προστιθέμενης αξίας οι οποίες
διαπιστώνονται κατόπιν ελέγχου, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:
1. Σε
περίπτωση μη έκδοσης φορολογικού στοιχείου ή έκδοσης ή λήψης ανακριβούς
στοιχείου για πράξη που επιβαρύνεται με ΦΠΑ, επιβάλλεται πρόστιμο
πενήντα τοις εκατό (50%) επί του φόρου που θα προέκυπτε από το μη
εκδοθέν στοιχείο ή επί της διαφοράς, αντίστοιχα.
Το
πρόστιμο αυτό δεν μπορεί να είναι κατώτερο, αθροιστικά ανά φορολογικό
έλεγχο, των διακοσίων πενήντα (250) ευρώ, σε περίπτωση που ο
φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος
και των πεντακοσίων (500) ευρώ, σε περίπτωση που ο φορολογούμενος είναι
υπόχρεος τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος.
Σε
περίπτωση διαπίστωσης, στο πλαίσιο μεταγενέστερου ελέγχου, εκ νέου
διάπραξης της ίδιας παράβασης, εντός πενταετίας από την έκδοση της
αρχικής πράξης, επιβάλλεται πρόστιμο εκατό τοις εκατό (100%) επί του
φόρου που θα προέκυπτε από το μη εκδοθέν στοιχείο ή επί της διαφοράς,
αντίστοιχα, το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο, αθροιστικά ανά
φορολογικό έλεγχο, των πεντακοσίων (500) ευρώ, σε περίπτωση που ο
φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος
και των χιλίων (1.000) ευρώ, σε περίπτωση που ο φορολογούμενος είναι
υπόχρεος τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος.
Στην
περίπτωση κάθε επόμενης ίδιας παράβασης στο πλαίσιο μεταγενέστερου
ελέγχου εντός πενταετίας από την έκδοση της αρχικής πράξης, επιβάλλεται
πρόστιμο διακόσια τοις εκατό (200%) επί του φόρου που θα προέκυπτε από
το μη εκδοθέν στοιχείο ή επί της διαφοράς, αντίστοιχα, το οποίο δεν
μπορεί να είναι κατώτερο, αθροιστικά ανά φορολογικό έλεγχο, των χιλίων
(1.000) ευρώ, σε περίπτωση που ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης
απλογραφικού λογιστικού συστήματος και των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ, σε
περίπτωση που ο φορολογούμενος είναι υπόχρεος τήρησης διπλογραφικού
λογιστικού συστήματος…».
Περαιτέρω, σύμφωνα με την ΠΟΛ.
1026/12/2/2018 εγκύκλιο διαταγή με θέμα «Παροχή οδηγιών και
διευκρινίσεων αναφορικά με την επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις του
άρθρου 54 του Ν. 4174/2013 (ΚΦΔ) και λοιπές περιπτώσεις παραβάσεων»,
ορίζεται σχετικά ότι:
Με τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του Ν. 4474/2017 (ΦΕΚ
80Α) «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας
(EE) 2015/2376 και άλλες διατάξεις», τροποποιήθηκε το άρθρο 54 του Ν. 4174/2013 και
πλέον ενσωματώθηκαν στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ)
παραβάσεις και αντίστοιχα πρόστιμα για τη μη έκδοση, ή την ανακριβή
έκδοση ή λήψη παραστατικών που αφορούν πράξεις που δεν επιβαρύνονται με
Φ.Π.Α., για τη διακίνηση αγαθών χωρίς την ύπαρξη συνοδευτικών στοιχείων
διακίνησης, καθώς και για τη μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που
απορρέουν από την παράγραφο 3 του άρθρου 20 του Ν. 3842/2010 . Για την ομοιόμορφη εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων παρέχουμε τις ακόλουθες οδηγίες και διευκρινίσεις:
Α. Χρόνος έναρξης εφαρμογής
Οι υπόψη διατάξεις εφαρμόζονται στις κατωτέρω περιπτώσεις παραβάσεων
που διαπράττονται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του νόμου αυτού,
ήτοι από 7.6.2017 και εφεξής.
Για παραβάσεις που αφορούν τη μη έκδοση φορολογικών στοιχείων, την
ανακριβή έκδοση στοιχείων ή τη λήψη ανακριβών στοιχείων, για πράξεις που δεν επιβαρύνονται με Φ.Π.Α.,
οι οποίες διαπράττονται από 7.6.2017 και μετά επιβάλλεται το πρόστιμο
που προβλέπεται από τις διατάξεις της περίπτωσης η΄ της παραγράφου 2 του
άρθρου 54, όπως αυτές προστέθηκαν με την περίπτωση β΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του Ν. 4474/2017 , ήτοι
500 ή 1000 ευρώ ανάλογα εάν τηρούνται απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία
αντίστοιχα, ανά φορολογικό έλεγχο, ανεξαρτήτως του πλήθους και της
αξίας των στοιχείων.
Ως πράξεις για τις οποίες τα στοιχεία που εκδίδονται δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ ενδεικτικά νοούνται οι πράξεις του άρθρου 22 του Κώδικα ΦΠΑ (Ν.2859/2000),
δηλαδή πράξεις που διενεργούν οι υποκείμενοι στο εσωτερικό της χώρας
χωρίς δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ των εισροών τους (π.χ. γιατροί,
ασφαλιστικοί πράκτορες, φροντιστήρια, κλπ), οι πράξεις που διενεργούν οι
υποκείμενοι που έχουν ενταχθεί στο καθεστώς του άρθρου 39 του Κώδικα ΦΠΑ (μικρές
επιχειρήσεις), καθώς και οι πράξεις που διενεργούν κατηγορίες
επαγγελματιών που εντάσσονται στα ειδικά καθεστώτα καταβολής του φόρου
όπως του άρθρου 40 (Κατ΄ αποκοπή καταβολής φόρου αλιείς, ιππήλατα οχήματα) του άρθρου 43 (Πρακτορείων ταξιδιών), του άρθρου 45 (Μεταχειρισμένων αγαθών).
Επιπλέον, πράξεις για τις οποίες τα στοιχεία που εκδίδονται δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ νοούνται ενδεικτικά και όχι περιοριστικά και οι περιπτώσεις που απαριθμούνται στις απαλλαγές των άρθρων 24 , 25 και 26 του Κώδικα ΦΠΑ , στις ειδικές απαλλαγές του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ , στις απαλλαγές στην παράδοση αγαθών σε άλλο κράτος μέλος ( άρθρο 28 του Κώδικα ΦΠΑ ).
Τέλος διευκρινίζεται ότι στις υπόψη πράξεις περιλαμβάνονται και αυτές, για τις οποίες εκδίδονται στοιχεία των παραγράφων 10 και 11 του άρθρου 8 του Ν. 4308/2014 (τιμολόγια αγοράς, τίτλοι κτήσης, κλπ)…».
Με βάση τα ανωτέρω και τα ερωτήματά σας και ανάλογα αν η μη έκδοση,
ή η ανακριβής έκδοση ή λήψη παραστατικών αφορούν πράξεις που
επιβαρύνονται ή δεν επιβαρύνονται με Φ.Π.Α., τα επιβαλλόμενα πρόστιμα
υπολογίζονται ως αναλυτικά αναφέρονται ανωτέρω.
Μεταφορά ζημιών προς συμψηφισμό στα επόμενα πέντε έτη
Η
ζημία που προκύπτει με τον προσδιορισμό των κερδών από επιχειρηματική
δραστηριότητα των ατομικών επιχειρήσεων, των νομικών προσώπων και
νομικών οντοτήτων που είναι υποκείμενα φόρου του άρθρου 45 του Ν.4172/2013, μεταφέρεται για να συμψηφισθεί με τα επιχειρηματικά κέρδη διαδοχικά στα επόμενα πέντε (5) φορολογικά έτη.
Η ζημία του προγενέστερου έτους συμψηφίζεται κατά προτεραιότητα έναντι
της ζημίας μεταγενέστερου έτους. Αν μετά την παρέλευση της πενταετίας
μένει ακάλυπτο ποσό, αυτό χάνεται. Επίσης, η ζημία συμψηφίζεται
διαδοχικά με μελλοντικά κέρδη των επόμενων φορολογικών ετών και όχι με
κέρδη των προηγούμενων.
Δικαίωμα μεταφοράς της ζημίας έχουν τα ανωτέρω πρόσωπα ανεξάρτητα αν τηρούν βιβλία με την απλογραφική ή διπλογραφική μέθοδο (ΠΟΛ. 1088/2016).
Ειδικά
σε ότι αφορά τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα,
ο συμψηφισμός των ζημιών γίνεται μόνο με μελλοντικά κέρδη από
επιχειρηματική δραστηριότητα και όχι με άλλα εισοδήματα του φυσικού
προσώπου, όπως μισθούς και συντάξεις, ενοίκια ακινήτων, κ.λπ. του ίδιου
φορολογικού έτους.
Σημείωση
Στο σημείο αυτό να επισημάνουμε ότι, μετά την τροποίηση του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 47 του Ν.4172/2013 με την παρ. 2α του άρθρου 99 του N.4446/2016, η οποία ισχύει από 1/1/2017, κοινοποιήθηκαν οδηγίες με την ΠΟΛ. 1014/2018 για τον χειρισμό των περιπτώσεων που υφίστανται ζημίες χρήσης ή μεταφερόμενες, ως εξής:
α. Στην
περίπτωση νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων όταν διανέμονται ή
κεφαλαιοποιούνται κέρδη του τρέχοντος φορολογικού έτους, τα οποία δεν
έχουν υπαχθεί σε φορολογία (αφορολόγητα), επειδή τα ποσά που διανέμονται
ή κεφαλαιοποιούνται, φορολογούνται ως κέρδος από επιχειρηματική
δραστηριότητα σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 47 του Ν.4172/2013,
ανεξάρτητα της ύπαρξης ζημιών παρελθουσών χρήσεων, προστίθενται και στις
τυχόν μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες, καθόσον ο μη συνυπολογισμός του
στα αποτελέσματα του τρέχοντος φορολογικού έτους (στις ζημίες) θα είχε
ως αποτέλεσμα τη διπλή φορολόγησή του.
β. Τα ίδια ισχύουν
και στην περίπτωση που μέσα σε ένα τρέχον φορολογικό έτος λαμβάνει χώρα
διανομή κερδών, λόγω ύπαρξης λογιστικών κερδών, από κέρδη του τρέχοντος
φορολογικού έτους για τα οποία δεν έχει καταβληθεί φόρος εισοδήματος,
όχι όμως λόγω μεταφοράς φορολογικών ζημιών παρελθουσών χρήσεων, αλλά
επειδή τα φορολογικά αποτελέσματα της χρήσης, όπως αυτά προέκυψαν μετά
τον συμψηφισμό των προσωρινών διαφορών ή μετά τη φορολογική αναμόρφωση
είναι ζημιογόνα.
γ. Αντίθετα, οι φορολογικές ζημίες
παρελθουσών χρήσεων δεν μπορούν να συμψηφισθούν με αφορολόγητα
αποθεματικά παρελθουσών χρήσεων για τα οποία δεν έχει καταβληθεί φόρος
εισοδήματος, όπως αυτά που έχουν σχηματισθεί με τις διατάξεις του
Ν.4172/2013, αποθεματικά αναπτυξιακών νόμων καθώς και αποθεματικά του Ν.2238/1994 τα οποία ήταν εκτός πεδίου εφαρμογής των διατάξεων των παρ. 12 και 13 του άρθρου 72 του Ν.4172/2013. Οι ζημίες αυτές διατηρούνται και μεταφέρονται στο επόμενο φορολογικό έτος με τις προϋποθέσεις του άρθρου 27 του Ν.4172/2013,
ενώ τα προαναφερθέντα αποθεματικά φορολογούνται ξεχωριστά, μη
συναθροιζόμενα με τις ζημίες αυτές. Ο αναγνώστης μπορεί να δει σχετικά
παραδείγματα στην ΠΟΛ.1014/2018.
Τα παραπάνω περί φορολόγησης των αποθεματικών ισχύουν με την επιφύλαξη των οριζόμενων στα άρθρα 71Β και 71Γ του Ν.4172/2013, όπως αυτά προστέθηκαν με τις διατάξεις του άρθρου 353 του Ν.4512/2018, καθώς και άλλων ειδικών διατάξεων νόμων.
Προϋποθέσεις μεταφοράς ζημίας
Για
τη μεταφορά της ζημίας στα επόμενα φορολογικά έτη δεν τίθενται οι
προϋποθέσεις που ίσχυαν με τον προγενέστερο ΚΦΕ. Ειδικότερα, δεν
απαιτείται η ζημία να έχει αναγραφεί στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος
μέχρι το τέλος του οικείου οικονομικού έτους που προέκυψε, αλλά αυτή
μπορεί να δηλωθεί οποτεδήποτε, μέσα στην πενταετία, με την υποβολή
εκπρόθεσμης αρχικής ή τροποποιητικής δήλωσης με βάση τα οριζόμενα στα άρθρα 18 και 19 του ΚΦΔ (Ν.4174/2013),
με τις οικείες κάθε φορά κυρώσεις που προβλέπονται από τον Κώδικα
αυτόν. Είναι προφανές ότι στην περίπτωση αυτή η πενταετία ξεκινά από το
επόμενο φορολογικό έτος από αυτό εντός του οποίου προέκυψε η ζημία και
όχι από το επόμενο φορολογικό έτος εντός του οποίου υποβλήθηκε η δήλωση
φορολογίας εισοδήματος (αρχική ή τροποποιητική).
Ως ζημία, με
σκοπό τον συμψηφισμό της στα επόμενα φορολογικά έτη, λαμβάνεται είτε
αυτή που εμφανίζεται στα βιβλία της επιχείρησης είτε αυτή που προκύπτει
από την οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή με βάση
δικαστική απόφαση.
Ομοίως, όσον αφορά στα φορολογικά έτη με τα
κέρδη των οποίων μεταφέρεται για συμψηφισμό η ζημία, δεν απαιτείται
πλέον η μεταφορά αυτή να πραγματοποιείται μέχρι το τέλος του οικείου
οικονομικού έτους, όπως ίσχυε με βάση τις προγενέστερες διατάξεις του
Ν.2238/1994.
Σημείωση
Οι φορολογικές ζημίες
τακτοποιούνται στη δήλωση φόρου εισοδήματος βάσει των εκάστοτε ισχυουσών
διατάξεων της φορολογικής νομοθεσίας. Δηλαδή, η διαγραφή για
φορολογικούς σκοπούς των ζημιών εις νέον δεν συνεπάγεται ότι οι εν λόγω
ζημίες διαγράφονται και για λογιστικούς σκοπούς. Συνεπώς, ο λογαριασμός
ζημιές εις νέο θα έχει εξ’ αυτού του λόγου διαφορά λογιστικής και
φορολογικής βάσης (ΣΛΟΤ 2055/2017).
Ζημία
που προέκυψε πριν το φορολογικό έτος 2015 και δηλώθηκε στο έτος που
προέκυψε δεν απαιτείται να δηλωθεί πλέον ως μεταφερόμενη
Εφόσον
σε κάθε έτος η προκύπτουσα ζημία του έτους που έχει δηλωθεί, έστω αν
στο επόμενο έτος που ήταν ζημιογόνο αυτή δεν δηλώθηκε ως μεταφερόμενη,
συμψηφίζεται διαδοχικά εντός της πενταετίας, δηλαδή δεν χρειάζεται να
υποβληθούν συμπληρωματικές δηλώσεις με τη μεταφερόμενη σε κάθε έτος
ζημιά (1047465/24-3-2016).
Ορθή απεικόνιση του σωρευμένου υπολοίπου ζημιών στο έντυπο Ν
Από
τη Διοίκηση έχει γίνει δεκτό ότι ανώνυμη εταιρεία που στις φορολογικές
δηλώσεις οικονομικών ετών 2010, 2011, 2012, 2013 και 2014, που
υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα, δήλωσε τις ζημίες των αντίστοιχων (τρεχουσών)
χρήσεων χωρίς ωστόσο να δηλωθούν οι ζημίες παρελθουσών χρήσεων, θα
πρέπει να υποβάλει τροποποιητικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος για τα
αντίστοιχα οικονομικά έτη, προκειμένου για την ορθή απεικόνιση του
σωρευμένου υπολοίπου των ζημιών παρελθουσών χρήσεων στο φορολογικό έτος
2014 (κωδικός 039 του εντύπου Ν) (σχετ. το αριθ. ΔΕΑΦ Β 1135983 ΕΞ
2015/20-10-2015 έγγραφο).
Ομοίως, αν στο φορολογικό έτος 2014
προέκυψε ζημία και δεν μεταφέρθηκε στις δηλώσεις των επόμενων ετών 2015,
2016 με ζημιογόνα ή μηδενικά αποτελέσματα, για την ορθή απεικόνιση των
ζημιών παρελθουσών χρήσεων στο φορολογικό έτος 2017 (κωδικός 039 του
εντύπου Ν) πρέπει να υποβληθούν τροποποιητικές δηλώσεις (εγκ. 1054541/14-3-2017).
Παράδειγμα – Διανομή κερδών τρέχουσας χρήσης και ζημίες τρέχουσας χρήσης (λόγω αναμόρφωσης)
Έστω
ότι ανώνυμη εταιρεία στο φορολογικό έτος 2017 εμφανίζει λογιστικά κέρδη
ύψους 100.000 ευρώ, εκ των οποίων αποφασίζει να διανείμει το ποσό των
60.000 ευρώ. Τα φορολογικά αποτελέσματα του φορολογικού έτους μετά τη
φορολογική αναμόρφωση ανέρχονται σε 200.000 ευρώ (ζημία). Με βάση τα
ανωτέρω, το προς διανομή ποσό των 60.000 ευρώ, ως διανεμόμενο ποσό για
το οποίο δεν έχει καταβληθεί φόρος εισοδήματος, θα υπαχθεί σε φορολόγηση
μετά την αναγωγή του σε μικτό ποσό (60.000 x 100/71 = 84.507), με βάση
τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 47 του Ν.4172/2013
ξεχωριστά, προστιθέμενο στις φορολογικά αναγνωρίσιμες ζημίες του
τρέχοντος φορολογικού έτους, οι οποίες ανέρχονται σε 284.507 ευρώ
(200.000 + 84.507) οι οποίες μεταφέρονται στα επόμενα έτη για
συμψηφισμό.
Απεικόνιση στο έντυπο Ν
Η απεικόνιση στο έντυπο Ν έχει ως εξής:
Το
κείμενο αποτελεί απόσπασμα από άρθρο του κ. Παύλου Χρήστου με τίτλο
«Ζημίες - Μεταφορά ζημιών και απεικόνιση στο έντυπο Ν» που δημοσιεύθηκε
στο τεύχος Ιουνίου 2018 του περιοδικού Epsilon7.